گرچه این چیزها هنوز در ایران جا نیفتاده اما شاید برای شما هم پیش آمده که مردی بزرگسال را ببینید که با کتوشلوار و کیف چرم سوار بر چیزی بین دوچرخه و موتورگازی نزدیکتان میشود. از ظاهر قضیه که بگذریم عجیبتر این است که این وسیله نه دود تولید میکند و نه صدا. دوچرخهها و اسکوترهای برقی محبوبیتی انفجاری در جهان دارند و شاید در آینده نزدیک هم راه خود را مانند بسیاری محصولات تکنولوژیک روز به بازار ایران پیدا کنند.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر / منبع اصلی: اکونومیست
خیابانهای پکن پر از وسایل نقلیه دوچرخه است. زمانی که در سکوت و بدون دود از معابر عبور میکنند، میفهمیم که الکتریکیاند. کارمندانی که با کت و شلوار سوار این وسایلاند به بچههایی بزرگ شباهت دارند که به مدرسه میروند. دوچرخههای الکتریکی که بر روی خود یک باتری دارند که با سیمی به چرخ پشتی متصل میشود، امروزه جمعیت زیادی از خیابانهای پکن را پوشش میدهند.
گرچه این وسایل نقلیه در چین رشد زیادی دارند اما هنوز هم به پای جهان غرب نرسیدهاند. در کشوری مانند هلند در سال گذشته از هر 3 دوچرخهای که فروخته شده، یکی الکتریکی بوده و این عدد نسبت به سال پیشترش که یک از بیست بوده، رشد زیادی را نشان میدهد. هم در این کشور و هم در سرتاسر اروپا دوچرخهسواری تفریحی پیشرفت کرده. سال پیش دوچرخه کوهستان الکتریکی پرفروشترین مدل در میان این وسایل بود.
در آلمان 15درصد از دوچرخههای فروشرفته در سال 2016، الکتریکی بوده و این رشدی 13درصدی در فروش و 66درصدی در صادرات نسبت به 2015 را نشان میدهد. فرانسه و بلژیک هم بازارهای بزرگی برای این محصول هستند. در حالی که صادرات دوچرخه معمولی از کشورهایی نظیر چین، تایوان و ویتنام به اروپا بین سالهای 2014 و 2016، 15درصد کاهش یافت، صادرات دوچرخههای الکتریکی بیش از دوبرابر شد. برخی شرکتهای بزرگ هم به این عرصه وارد شدهاند مانند شرکت پستیِ DHL که در ناوگان خود حدود 12000 دوچرخه و سهچرخه الکتریکی دارد.
این وسایل که بیشتر برای مصارفی مانند پیک استفاده میشوند هنوز هم قیمت نسبتا زیاد و در حدود چندهزار یورو دارند. به همین دلیل است که شرکتهای بسیار زیادی در جاهای مختلف جهان غرب، به ویژه در امریکا، وارد بازار قرض دادن آنها شدهاند. برای مثال تقریبا یکسوم ناوگان شرکت پاریسی ولیب، متشکل از وسایل الکتریکی است که البته این مسئله هنوز برای جاافتادن نیاز به کار دارد. در امریکا اما داستان متفاوت است.
اجاره دوچرخه برقی
در امریکا اجاره اسکوترهای برقی طرفدار بیشتری از دوچرخههای برقی دارد. برخی از شرکتها که وارد این حیطه شدهاند رشد سرسامآوری را در دارایی خود تجربه میکنند. برای مثال، برد رایز، یکی از اولین استارتآپهای این زمینه در کمتر از یک سال به جایی رسید که ارزشش را 2میلیارد دلار گزارش کردند.
این کمپانی عملکرد بسیار جالبی دارد. شما از طریق یک اپلیکیشن میتوانید یک اسکوتر الکتریکی اجاره کنید و به محض اینکه به مقصد رسیدید آن را پارک میکنید و نفر بعدی از همان نقطه آن را برخواهد داشت. هزینه هر سفر 1دلار و 15سنت به ازای هر دقیقه است. اپلیکیشن دیگری نیز وجود دارد که اسکوترهای بدون شارژ را نشان میدهد. افرادی که باتری این اسکوترها را شارژ کنند بسته به موقعیت اسکوتر، 5 الی 25 دلار از کمپانی پول دریافت میکنند.
به احتمال خیلی زیاد آینده حمل و نقل با شدت بیشتری به این سمت گرایش پیدا کند. آن هم با وارد شدن کمپانیهای بزرگی که میتوانند شبکه کاملی را برای حمل و نقل شهری به این شکل، پیشنهاد کنند. شرکتهای بسیار بزرگ اوبر و لیفت به ترتیب با راهاندازی و خریداری خطوط جامپ و موتیوِیت، از همین دو ماه پیش وارد این مسیر شدهاند.
این شکل از حمل و نقل در آینده خود با سه پرسش روبهرو خواهد بود: چگونه برایشان مقررات بگذاریم؛ آیا به لحاظ اقتصادی در بلندمدت پاسخگو خواهند بود؛ و چه بر سر دادههایی میآید که تولید میکنند؟
مقرراتگذاری در این زمینه عملی بسیار مهم است. برای مثال شهر آمستردام که هر روز صحبش به خاطر حضور زیاد دوچرخهها شبیه یک جهان هرجومرجزده است با ورود اسکوترها و دوچرخههای الکتریکی وضعیت بدتری هم پیدا کرده. تصادفات هنوز هم کماند اما افزایش پیدا کرده و سال پیش در کشور هلند یکچهارم تلفات دوچرخهها مربوط به نسخه الکتریکی آن بوده و عمده افراد درگذشته بالای 65سال سن داشتهاند. کشور هلند بین وسایلی با سرعت 25کیلومتر بر ساعت به بالا و زیر این سرعت تفکیک قائل شده و اولی را ملزم اخذ گواهینامه، داشتن بیمه و کلاه ایمنی ساخته است.
نحوه برخورد با شرکتهایی که در زمینه اجاره این وسایل فعالیت دارند هم مشکلی دیگر است اما به هرحال، چه اسکوترها موفقتر از آب درآیند چه دوچرخهها و هر تغییری که در آینده آنها ایجاد شود، میتوانیم مطمئن باشیم که وسایل حملونقل الکتریکی در آینده جهان نقش پررنگتری خواهند داشت.
