بحران ونزوئلا
برنامه نیکلاس مادورو برای نجات اقتصاد کشورش شاید از دید رژیم ونزوئلا برجسته باشد، اما این کافی نیست.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر / منبع اصلی: اکونومیست
مردادماه گذشته که نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا در میان مردم به سخنرانی پرداخت، تمام شبکههای تلویزیونی و رادیویی مانند همیشه سخنرانی او را به طور کامل پوشش دادند. مطالعات ما نشان میدهد که مردم ونزوئلا عمدتا در این هنگام تلویزیون خود را خاموش میکنند و به شعارهای او حتی نگاهی نمیاندازند.
حجم اقتصاد ونزوئلا از سال 2013 به اینسو بیش از یکسوم کاهش یافته است و هرگونه کمبودی، از مواد غذایی گرفته تا دارو، دامن این کشور را گرفته است. پیشبینی میشود که امسال نرخ تورم این کشور یکمیلیون درصد را رد کند. مردم ونزوئلا در دستههای بسیار بزرگ از این کشور میگریزند و بسیاری به باقی کشورهای امریکای جنوبی یا امریکای مرکزی پناه میبرند (نقشه را ببینید). اینها همه نشان از شکست سیاستهای چپگرانه پوپولیستی مادورو دارد.
هوگو چاوز، بنیانگذار انقلاب بولیواری کشور ونزوئلا، نرخ مبادله ارز را از طریق دولت کنترل میکرد. این نرخ مبادله در آخرین وضعیت کنترلشده خود، نسبت 250هزار بولیوار (واحد پول ونزوئلا) به دلار را داشت. مادورو که در ذهنش تصویر یک معجزه اقتصادی را داشت، این کنترل دولتی را از بین برد و بهیکباره، ارزش پول ونزوئلا شروع به افت کرد. پس از مدتی این نسبت به یکمیلیون بولیوار به یک دلار در بازار سیاه ارز رسید. دولت ونزوئلا از یک سو تمام این نرخهای بازار سیاه را جعلی و غیرواقعی مینامید، اما از سوی دیگر با حذف پنج صفر از پول خود، یک ارز جدید را معرفی کرد.
در این میان مادورو عادت همیشگی را کنار گذاشت و اینبار پذیرفت که دولتش با چاپ بیرویه پول برای جبران کسری بودجه، باعث ایجاد یک تورم لجامگسیخته شده است. او قول داد که کسری را به صفر برساند (از 30درصدی که پیشبینی میشود در این سال داشته باشیم)، آن هم از طریق افزایش مالیات ارزش افزوده و قیمت نفت، که در حال حاضر تقریبا هیچ هزینهای ندارد، و رساندن این قیمت به سطح جهانی. او قصد دارد تا سرعت دریافت مالیات را به حدی بالا ببرد که ارزش درآمدهای مالیاتی تا زمانی که به خزانه واریز شوند، به خاطر وجود تورم نجومی به هیچوپوچ تبدیل نشود.
بولیوارِ نو و امیدوار
دوران جدید ونزوئلا از آخرین روزهای همین مرداد آغاز شد، یعنی زمانی که مادورو اعلام کرد با حذف پنج صفر، واحد پولی جدیدی را برای کشور ایجاد کرده است و از مردم خواست تا از فردا به بانکهایی که مجددا شروع به کار خواهند کرد، بروند و پول خود را به واحد جدید تبدیل کنند. مردم هم در همان ابتدای کار دم در بانکها صف کشیدند و البته با محدودیتهایی روبهرو شدند.
پرسش اصلی اما این بود که مادورو چطور بهیکباره تصمیم گرفته سیاستهای اقتصادی کشورش را اصلاح کند. گزارشهای زیادی از کاراکاس، پایتخت ونزوئلا رسیده که گروههای مختلفی هم از کشورهای همسایه نظیر اکوادور، و هم بانکهای بینالمللی در کاراکاس دیده شدهاند و گویا مادورو برای اولینبار از متخصصان اقتصاد بینالملل درخواست کمک و مشورت کرده است.
مادورو جدای از مشکلات اقتصادی، با مشکلات سیاسی بسیار زیادی هم روبهرو است. بر خلاف تصور عمومی، جدیترین منتقدان مادورو اعضای حزب متحد سوسیالیستِ این کشورند، که همحزبیهای او به حساب میآیند. در تیرماه همین امسال کنگرهای که این حزب هر چهار سال یک بار برگزار میکند، بدل به جهنمی برای مادورو شد. اعضای عالیرتبه این حزب او را متهم به ایجاد نزاعِ بیخود و بیجهت با کشورهای جهان کردند و گفتند که باید مسئولیت بد و خوبی را که بر مردم گذشته به گردن بگیرد. یک بار هم که در سخنرانی او برای نیروهای نظامی، دو پهپاد در نزدیکی او منفجر شدند و گویا سوءقصدی به جان او داشتند.
تمام این وقایع مادورو را بر آن داشتند که برنامه جدیدی برای اقتصاد این کشور ارائه دهد و او هم این کار را کرد. البته بسیاری از افراد این برنامه را غیرممکن میدانند و نیمیاش را مربوط به جهان مارکسیستی و نیمه دیگرش را از جهان پولی قلمداد میکنند، اما مادورو امیدوار است که بتواند وضعیت اقتصاد کشور را بهبود بخشد. نکته جالب برای تمام دنیا این است که مادورو فعلا صحبتی از بدهیهای بینالمللی کشورش نکرده و معلوم نیست برای آن چه برنامهای دارد.
مادورو با نشانهای شومی روبهرو است و اگر میخواهد در ادامه ریاستجمهوریاش موفق باشد، تمام امیدش را باید به پیاده شدن برنامه جدید اقتصادیاش ببندد. برخی از اعضای حزب متحد سوسیالیست اعلام کردهاند که اگر مادورو شکست بخورد، باید عواقب آن را هم بپذیرد. شاید اگر رئیسجمهوری جدید بر سر کار بیاید، ونزوئلاییهای کمتری تلویزیون خود را خاموش کنند.
