لباسهای دستدوم جرقه نزاع میان امریکا و روآندا را روشن کرد
دونالد ترامپ در کشوری با اقتصاد آزاد به ریاستجمهوری رسیده اما کاملاً خلاف آن عمل میکند. او هر روز به دنبال جنگ تجاری با یک کشور است. پس از جنگی که با چین راه انداخته اکنون به نظر میرسد نوبت به کشورهای افریقایی رسیدهاست.
ترجمه:نسیم بنایی/اکونومیست/آینده نگر
معامله لباسهای دستدوم اغلب با یک هدیه شروع میشود: یک لباس قدیمی یا دامنی که دیگر نیازی به آن نیست، یکی به دیگری میدهد تا از آن استفاده کند. اما در همین مسیر، صنعتی چندین میلیارد دلاری شکل میگیرد که مابین چند قاره دستبهدست میشود. در نهایت به بازاری میرسد که نامش افریقاست. یعنی اغلب اوقات این بازار همان کشورهای افریقا است. و حالا این بازار به یکی از جنگهای تجاری دونالد ترامپ رئیسجمهوری امریکا تبدیل شدهاست.
شرکتهای بخش خصوصی در امریکا و اروپا اغلب مازاد اهداییهای خیریهها را خریداری میکنند و سپس آنها را به کشورهای در حال توسعه صادر میکنند. در سال 2016 کشورهای جنوب افریقا که در این زمینه جلودار بودند و به عبارتی میزبان این صادرات بودند ناگهان از بازی کنار کشیدند. آنها گلایه و شکایت داشتند. میگفتند این لباسهای ارزان به صنعت پوشاک آنها آسیب جدی وارد کردهاست. امریکا هم در مقابل مثل همیشه تهدید به تحریم و کارهای مشابه کرد. در واقع امریکا اعلام کرد اگر افریقا به این وضعیت ادامه بدهد تعرفههایی را برای کالاهای شرق افریقا در نظر خواهد گرفت. کشورهای هدف نیز کنیا، اوگاندا و تانزانیا بودند که میخواستند از بازی کنار بکشند. در نهایت 29 مارس بود که ترامپ اعلام کرد ظرف 60 روز دسترسی آزاد به زیرپوشها در روآندا را لغو خواهد کرد. این تعلیق برای آنها گران تمام خواهد شد اما یک جنگ تجاری بزرگ در افریقا محسوب میشود.
به لحاظ فنی، روآندا هیچ حقی برای گلایه و شکایت ندارد. این کشور نیز مانند 39 کشور افریقاییِ دیگر از دسترسی به بازار امریکا بهره میبرد و از آن به عنوان فرصتی برای رشد اقتصادی در میان کشورهای افریقایی استفاده میکند. این قوانین از سال 2000 وضع شده و همچنان در جریان است. یکی از موارد در این زمینه، این بود که موانع کشورها برای دسترسی به کالاهای امریکایی برداشته میشد. اما روآندا حرکتی خلاف این را انجام دادهاست. این کشور به لباسهاس دستدوم روی آوردهاست. یعنی ممنوعیتهایی در این زمینه قرار دادهاست. این مسئله هم باعث شکایت مقامات امریکایی شدهاست.
*فقرا بیش از همه آسیب میبینند
شرق افریقا بیش از یکپنجمِ بازار لباسهای دستدوم را تشکیل میدهد. روآندا تنها یک کشور کوچک در این بازار بزرگ به شمار میآید. واقعیت این است که کنارهگیریِ روآندا از این ماجرا نه ضرر زیادی برای امریکاییها خواهد داشت و نه برای خودِ روآنداییها. در واقع این بازیِ آنها از این نگاه هزینه زیادی به دنبال نخواهد داشت. طبق آمار رسمی، مجموع واردات لباس دستدوم روآندا در سال 2016 تنها 18میلیون دلار بودهاست. حالا این رقم را با 274میلیون دلارِ کلِ شرق افریقا مقایسه کنید. قطعاً رقم کوچکی محسوب میشود. صادرات آن نیز تنها 2میلیون دلار بوده که قطعاً رقم بسیار ناچیزی است.
اما با وجود کوچکیِ رقمها، این قضیه یک لایه زیرین دارد که بسیار جدی است. کشورهای افریقایی یک بار موفق شدند صنایع خود را پشت موانع محافظهکارانه توسعه ببخشند. آنها از دهه 80 میلادی با میل خودشان بازارهایشان را باز کردند تا بتوانند از وامهای خارجی بهره بگیرند. یعنی باز شدنِ این بازار مشروط به دریافت وامهای خارجی بود. غنا در همین ماجرا چهارپنجمِ مشاغل مربوط به منسوجات و پوشاک خود را از دست داد. در کنیا نیز قیمت بزرگترین تولیدات پوشاک به نصف رسید. بررسیهای دانشگاه تورنتو نشان میدهد واردات لباسهای دستدوم باعث شد 40درصدِ صنعت پوشاک افریقا سقوط کند. این اتفاق در فاصله سالهای 1981 تا 2000 برای این کشور رخ داد. البته دادهها کمی مخدوش است اما میتوان به صورت کلی چنین نتیجهگیری کرد که وضعیت به ضرر صنعت پوشاک در افریقا تمام شد.
اکنون تعرفهها هیچ کمکی به ماجرا نمیکند. چندین کشور نیز تاکنون روش ممنوعیت واردات را امتحان کردهاند. باز هم قاچاقچیها به میدان میآیند و به صورت قاچاقی پوشاک را از مرز عبور میدهند. آنها لباسها را چمدان چمدان وارد کشور میکنند. اکثر تولیدکنندگان داخلی دیگر به سادگی به مواد اولیه برای تولید دسترسی پیدا نمیکنند و در نهایت نیز همه این مسائل به باری بر دوش آنها تبدیل شدهاست. آنها تمامی اعتبار خود را نیز از دست دادهاند. حتی بزرگترین کارخانههای تولید پوشاک و منسوجات نیز در این شرایط زمین میخورند.
شکافی که در بازار روآندا ایجاد میشود احتمالاً با واردات چینی پُر خواهد شد. آنها به راحتی میتوانند از پسِ این قضیه بربیایند. در این شرایط نخستین بازندگان ماجرا، مصرفکنندگان هستند. آنها باید پول بیشتری را بابت خرید لباس پرداخت کنند. طبق آمار دولتی 90درصدِ پوشاک دستدومی که وارد این کشورهای افریقایی میشود توسط مردم فقیر خریداری میشود. حالا که قیمتها افزایش پیدا میکند آنها نخستین کسانی هستند که به صورت جدی آسیب خواهند دید. با وجود همه اینها به نظر میرسد روآندا سرسختانه بر مواضع خود باقی ماندهاست. این جنگ تجاری تازه شروع شدهاست.
