کاهش دلار پیروزیِ کوچکی برای اقتصاد برگر است
اکونومیست در کنار شاخصهای بزرگی که تاکنون معرفی کرده، شاخصی برای بررسی وضعیت ارزهای کشورهای مختلف دارد که به آن شاخص بیگمک میگوید. دلیلش نیز اتکای این شاخص به قیمت همبرگر بیگمک است. این شاخص ارزش ارزها را در برابر دلار نشان میدهد.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
همیشه کمی عجیبوغریب به نظر آمده که جنبشها و تغییرات ارزی را بر پایه ارزان یا گران بودنِ آنها بررسی کرد. شاخصها و معیارهای مختلفی در این زمینه وجود دارد. یکی از این شاخصها، شاخص بیگمک است که اکونومیست سالها پیش آن را به دنیای اقتصاد معرفی کرد. این شاخص مانند چراغی راه را در زمینه ارزش ارزها مشخص میکند. در واقع شاخص بیگمک نشان میدهد که هر ارزی تا کجا میتواند پیش برود. نکته جالب توجه اینجاست که شاخصها معمولاً بر اساس ترس، طمع، ریسکپذیری، جریان پول، دخالت سیاستهای پولی و نظایر آن مشخص میشوند. اما شاخص بیگمک با یک همبرگر مکدونالد وضعیت ارزها را نشان میدهد.
آخرین باری که اکونومیست شاخص بیگمک را بررسی کرد، جولای 2017 بود؛ از آن زمان تاکنون ارزهای ارزان وضعیتی متفاوت در مقابل دلار پیدا کردهاند. عمده تغییرات نیز در برابر دلار کانادا بودهاست. شاخص بیگمک بر اساس ایده قدرت برابری خرید پایهریزی شدهاست. این ایده نشان میدهد که نرخ ارز باید به سمتی پیش برود که قیمت ارزها در سبدهای مختلف در کشورهای متفاوت به یک سو میل کند. اما در سبدی که اکونومیست بررسی میکند تنها یک کالا وجود دارد که در 120 کشور جهان وجود دارد و به فروش میرسد: همبرگرهای بیگمک. معمولاً به این صورت است که قیمت بیگمک را به دلار برمیگردانند؛ اگر این قیمت بالای 5.28دلار باشد یعنی آن ارز عزیز است و ارزش بالایی دارد. اما اگر قیمت آن کمتر از این رقم باشد به این معناست که آن ارز ارزش بسیار کمی پیدا کردهاست و در نتیجه ارزی ارزان به شمار میآید. متوسط هزینه یک بیگمک در حوزه یورو (بر اساس تولید ناخالص داخلی اندازهگیری میشود) حدود 3.95یورو یا 4.84دلار است (البته با نرخ ارزِ فعلی که با آن مواجه هستیم). این یعنی ارزش یورو پایین است و در برابر دلار 8.4درصد کمارزش است. در آخرین بررسیِ اکونومیست، یورو 16درصد کمتر از دلار ارزش داشت. به این ترتیب یورو به خاطر سیاستهای ماریو دراگی رئیس بانک مرکزی اروپا ارزش جدیدی پیدا کردهاست. صحبتهایی که دراگی چندی پیش در کنفرانسی در پرتغال داشت همه را نسبت به ارزش یورو بیدار کرد و به آنها نشان داد که یورو نباید اینقدر ضعیف و ارزان باشد.
*اقتصاد روی برگر
دلار هنوز در برابر سایر ارزها، عزیز و باارزش است. تنها در سه کشور دنیا (سوئیس، نروژ و سوئد) هزینه برگر بیشتر از این سقفی است که تعیین شده و این یعنی فقط همین سه کشور ارزی عزیزتر دارند. البته قیمت این کالا و بالا بودنِ آن همیشه نمیتواند علامت خوب یا بدی برای وضعیت اقتصاد آن کشور باشد. عوامل مختلفی وجود دارند که باید در این شرایط مورد بررسی قرار بگیرند. ارزهای سوئیس و نروژ به نظر خیلی باارزش میآیند اما هردو کشور با مازاد تجاریِ بالایی مواجه هستند.
بریتانیا و ژاپن جزو نوادر در این ماجرا هستند. ارزش پوند به خاطر برگزیت پایین آمده و اگر این وضعیت حاکم نبود، حتماً پوند شرایط بهتری داشت. کشورهای دیگر نیز هرکدام قصه خودشان را دارند که میتوان وضعیت آنها را روی نمودار مشاهده کرد. برخی ارزها نیز پیشرفت داشتهاند اما باز هم کمارزش به شمار میآیند نمونه بزرگ و مهم آن نیز ارز روسیه یعنی روبل است. همبرگر ساده میتواند نقشی تعیینکننده در تشخیص وضعیت اقتصاد کشورها داشتهباشد.
