استر دافلو معتقد است راهکارهای پیشین برای مبارزه با فقر جهانی موثر نیست
مشکل فقر در جهانِ در حال توسعه، مشکلی بسیار وسیع و گسترده است که پایان بخشیدن به آن کار هرکسی نیست. بهعلاوه نمیتوان به راحتی راهکارهایی برای مبارزه با آن پیدا کرد. دستهای خَیِر بسیار است، در بسیاری از کشورها، افراد خارجی به کمک میآیند. اما باز هم شاهد فقر هستیم. اینجاست که دافلو میپرسد چطور میتوان با این فقر به شیوهای موثر مبارزه کرد. هرچه تلاشها برای کمک به فقرا بیشتر شده، ناکامیها هم بیشتر شدهاست. گویی این کمکها به چاه ویل سرازیر میشود.
آینده نگر
قرار بود تاریخدان بشود که یکباره سر از دنیای اقتصاد درآورد. استر دافلو اقتصاددان نسبتاً جوانی است که بیشترین تمرکز خود را در حوزه اقتصاد کلان و روی مقولاتی نظیر فقر و توسعه قرار دادهاست. حالا او به عنوان سخنران انگیزشی برای TED نیز درباره مبارزه با فقر سخنرانی میکند و از تجربههای اجتماعی در مبارزه با فقر با لهجه فرانسویاش سخن میگوید. پرسشی که او مطرح میکند این است که چطور میتوان در هر بخشی به فقر پایان داد؛ یعنی چه به عنوان یکی از افراد جامعه و چه به عنوان یک سیاستمدار چطور میتوان کاری کرد که دیگر کودکان با مقوله فقر دستوپنجه نرم نکنند و کسی طعم فقر را نچشد. او یک پاسخ جدی میدهد: «اگر تکان نخورید، نباید انتظار هیچ پیشرفتی داشتهباشید».
آزمایشگاه عبداللطیف، جایی است که استر دافلو در آن برای مبارزه با فقر کار میکند. این آزمایشگاه به J-PAL معروف است. کسانی که در این آزمایشگاه فعالیت دارند از جمله خودِ دافلو به دنبال پاسخی برای پرسشهای اساسی جهت مبارزه با فقر هستند. بهعلاوه آنها میخواهند بهترین راه را برای همکاری با دولتها، سازمانهای غیردولتی و خیریهها پیدا کنند. این سازمان در سال 2003 تأسیس شد اما فکر مبارزه با فقر از مدتها پیش به ذهن دافلو رسیدهبود. به همین خاطر است که فعالیتهای او در زمینه مبارزه با فقر محدود به همین آزمایشگاه یا یک کتاب نیست، بلکه او تلاشهای فراوانی در این زمینه داشتهاست.
مشکل فقر در جهانِ در حال توسعه، مشکلی بسیار وسیع و گسترده است که پایان بخشیدن به آن کار هرکسی نیست. بهعلاوه نمیتوان به راحتی راهکارهایی برای مبارزه با آن پیدا کرد. دستهای خَیِر بسیار است، در بسیاری از کشورها، افراد خارجی به کمک میآیند. اما باز هم شاهد فقر هستیم. اینجاست که دافلو میپرسد چطور میتوان با این فقر به شیوهای موثر مبارزه کرد. هرچه تلاشها برای کمک به فقرا بیشتر شده، ناکامیها هم بیشتر شدهاست. گویی این کمکها به چاه ویل سرازیر میشود. گویی هرچیزی محدودیتی دارد و این محدودیتها به درستی شناسایی نشدهاست.
*مروری بر رویکردهای اشتباه
«2 دهه»؛ این مدت زمانی است که دافلو صرف کرده تا با پدیدهای به نام فقر مبارزه کند و به پرسشهای پیرامون این پدیده پاسخ بدهد. تکنیکی که او برای مبارزه با فقر مطرح میکند شیوهای است که برای آزمایشهای دارویی نیز مورد استفاده قرار میگیرد. او با این تکنیک سعی دارد وضعیت سلامتی، تحصیلات و آموزش و مشکلات کشاورزی را مورد آزمایش قرار بدهد. بررسیهای دافلو عموماً اینطور نشان داده که راهکارهای ثابت و همیشگی، ایرادها و نقایصی داشتهاند. حتی محبوبترین شیوهها هم رویکردی اشتباه داشتهاند که نیاز به اصلاح دارد. در واقع هیچکدام از اینها معجزه نمیکند. اما فرضا راهکاری به بزرگیِ قدرتبخشی به زنان، هم ضروری است و هم میتواند در دنیای فقر معجزهای بزرگ به پا کند.
دافلو در کتاب خود به همراه همکارش راهکاری را برای مبارزه با فقر مطرح میکند که کاملاً بازار- محور است. او در قدم نخست میخواهد ببیند یک فردِ فقیر جهان را چطور میبیند و چطور فکر میکند؛ در نهایت میبیند که او چطور تصمیم میگیرد. این تصمیمگیری هم میتواند در حوزههای مختلف زندگیاش باشد، از سلامتی گرفته تا آموزش. پژوهشهای او نیز محدود به فقرا در امریکا یا حتی افریقا نیست بلکه هر پنج قاره را مورد بررسی و واکاوی قرار داده و در همه این قارهها وضعیت فقرا را موشکافی کردهاست.
دافلو در نهایت با رویکردهای تجربی که به موضوع فقر داشته موفق شده راهکارهای استراتژیکی را مطرح کند که هرکدام در زمینه فقر بسیار اثربخش بودهاست. همین امر نیز باعث شده جوایز بسیاری را به خود اختصاص بدهد. مهمترین جایزهای که دریافت کرده نیز جایزه انفوسیس (Infosys Prize) است که به صورت سالانه به جامعهشناسانان، اقتصاددانها، پژوهشگران و دانشمندان اعطا میشود. او در سال 2010 نیز به عنوان اقتصاددانِ زیر 40سال، جایزه جان بیتس کلارک را دریافت کرد که در امریکا از اهمیت و ارزش فوقالعاده بالایی برخوردار است. مجله اکونومیست نیز در همان سالها نام او را در میان 8 اقتصاددان برتر در جهان قرار داد. اکنون دافلو تازه در ابتدای راهش قرار دارد.
استر دافلو
متولد 25 اکتبر 1972 است؛ آنقدر سنوسالی ندارد اما نامش خیلی زود همردیف بزرگترین اقتصاددانهای جهان قرار گرفتهاست. استر دافلو اقتصاددان فرانسوی- امریکایی است که در زمینه فقر و توسعه کار میکند. البته عمده تمرکزش روی اقتصاد کلان بوده و با اقتصاددانهای بزرگی کار کردهاست. هرچند در 8سالگی تصمیم داشت تاریخدان بشود در نهایت به یک اقتصاددان سرشناس تبدیل شد. البته در ابتدا هم تاریخ خواند اما به مرور با اقتصاددانهایی نظیر جفری ساکس آشنا شد و با رشته اقتصاد وارد دانشگاه هاروارد شد. اکنون نیز در دانشگاه امآیتی با مدرک دکتری در اقتصاد مشغول به کار است. دافلو یکی از جوانترین استادان این دانشگاه به شمار میآید و در 29سالگی تدریس را آغاز کردهاست.
اقتصاد فقرا / 2011
«اقتصاد فقرا» عنوان کتابی از استر دافلو است که در سال 2011 منتشر شده، این کتاب در حقیقت شیوه مبارزه با فقر جهانی را مورد بررسی قرار دادهاست. البته دافلو این کتاب را با همکاری آبیجیت بانرجی اقتصاددان هندی- امریکایی نوشتهاست. دافلو و همکارش در کتاب خود به دنبال راهکارهای موثرتری برای مبارزه با فقر جهانی هستند. آنها با رویکردهای مختلفی به این قضیه نگاه میکنند. این کتاب در همان سال 2011 به عنوان کتاب برتر از سوی فایننشالتایمز و همچنین موسسه گلدمنساکس انتخاب شد و جوایزی را دریافت کرد. بخشی از راهکارهای این کتاب بر پایه بازار است و به همین خاطر زیاد مورد توجه قرار گرفتهاست. تلاش نویسندگان بر این بوده که راهکاری جدید و موثر برای مبارزه با فقر ارائه کنند.
