بر بال دانش

سال خوب فناوری‌محورها

آینده نگر

گزارش 96

رشد و چالش

 شرکت‌های دانش‌بنیان پدیده‌ای تازه در اقتصاد ایران است. آمار رشد شرکت‌های دانش‌بنیان نشان می‌دهد که این بنگاه‌های فناوری‌محور تا چه اندازه در اقتصاد کشورمان مورد استقبال قرار گرفته است. بر اساس آماری که معاونت علمی و فناوری دفتر ریاست جمهوری منتشر کرده 55 شرکت دانش‌بنیان در ایران در سال 92 فعالیت می‌کردند که این تعداد با گذشت یک سال به بیش از یک هزار و 400 مورد می‌رسد.

این روند رشد تا سال‌های آینده هم ادامه پیدا کرده است. در سال 95 تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان دو برابر شده و به 2 هزار و 320 شرکت رسیده است و آمارهای اسفند سال 95 ثبت‌ 2 هزار و 975 شرکت دانش‌بنیان را نشان می‌دهد. این شرکت‌ها برای 86 هزار نفر شغل ایجاد کردند و گردش مالی ناشی از میزان فروش محصولات دانش‌بنیان در سال مالی 94-95 بیش از 17 هزار میلیارد تومان بوده است.

سال 96 از منظر رشد کمی شرکت‌های دانش‌بنیان سال خوبی برای ایران بود. تا پایان تیرماه سال 96، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان به 3 هزار و 300 شرکت رسید. این شرکت‌ها در زمینه فناوری زیستی، نانو، سخت‌افزار رایانه‌ای، برق- قدرت، هوافضا، انرژی‌های نو، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم‌افزارهای رایانه‌ای فعالیت می‌کنند.

ایران از منظر فعالیت شرکت‌های استارت‌آپی هم در سال 96 متفاوت از سال 95 عمل کرد. هرچند استارت‌آپ‌های ایرانی در سالی که گذشت راه پرفراز و نشیبی را گذراندند. حذف اپ‌های ایرانی از اپ‌استور به بهانه استفاده از سامانه شاپرک در تبادلات مالی و تحریم سیستم بانکی ایران یکی از چالش‌ها بود. در سال 96 همچنین بانک مرکزی فعالیت استارت‌آپ‌های فعال در زمینه تجارت الکترونیک را با چالش‌هایی روبه‌رو کرد. استارت‌آپ اسنپ هم از خبرسازترین استارت‌آپ‌های اخیر بود که با چالش‌های حقوقی و مقاومت بیشتر کسب و کارهای سنتی روبه‌رو شد. حمله به دفتر اسنپ در کرمان و تخریب اموال این شرکت یک نمونه از چالش‌های توسعه این استارت‌آپ در دیگر شهرهای ایران بود.

پیش‌بینی 97

سال رشد بیشتر دانش‌بنیان‌ها

سال 97 برای استارت‌آپ‌ها سال خوبی است؟ پاسخ این سوال مثبت به نظر می‌رسد به ویژه که دولت قصد دارد برای توسعه فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی به استارت‌آپ‌ها کمک کند. این موضوع در لایحه بودجه سال آینده هم دیده شده است. بند ب تبصره 18 لایحه بودجه به شرکت‌های تابعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات این اجازه را می‌دهد تا با تایید وزیر ارتباطات تا مبلغ یک هزار و 400 میلیارد ریال از محل منابع داخلی خود را برای کمک به سرمایه‌‌گذاری‌‌های خطرپذیر شامل برخی استارت‌آپ‌ها اختصاص دهند. با توجه به اینکه تامین سرمایه مشکل بزرگی برای تبدیل استارت‌آپ‌ها به شرکت و توسعه کارشان است، تقویت صندوق‌های سرمایه‌گذاری خبر خوبی به نظر می‌رسد.

اسماعیل قادری‌فر

رئیس فناوری­‌های راهبردی معاونت علمی ریاست‌جمهوری

 سال 96، سال تداوم رشد کمی و افزایش فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان بود. روند رشد طبق چند سال اخیر ادامه پیدا کرد. در سال 96 تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان احراز صلاحیت شده به 3 هزار و 300 شرکت رسید و در زمینه بازارسازی برای شرکت‌های دانش‌بنیان تحولات خوبی اتفاق افتاده است. مسئله فرهنگ‌سازی اقتصاد دانش‌بنیان و فاصله گرفتن از اقتصاد تک‌محصولی به خوبی در جامعه اقتصادی کشور نهادینه شده است. امروز کمتر سازمان، ارگان یا نهاد عمومی و غیردولتی است که اقتصاد دانش‌بنیان را به عنوان زیربنای توسعه و فاصله گرفتن از اقتصاد تک‌محصولی مد نظر قرار ندهد. شرکت‌های دانش‌بنیان امروز به عنوان زیربنای توسعه مورد پذیرش قرار گرفته است و همه از نقش این شرکت‌ها در اقتصاد کلان آگاهی دارند. این درواقع پیام جامعه علم و فناوری کشور است که به اقتصاد رسیده و علاوه بر این سال 96 به دلیل سال رشد و شکوفایی استارت‌آپ‌ها و کسب و کارهای نوین هم قابل توجه است. امسال با رشد بیش از 10 تا 15 درصدی استارت‌آپ‌های بزرگ روبه‌رو بودیم که در حوزه‌های مختلف از جمله تجارت الکترونیک به مردم خدمت‌رسانی می‌کنند. در سال 97 باید به سمت استارت‌آپ‌های حوزه تکنولوژی حرکت کنیم. شکل‌گیری سرمایه‌های خرد در زمینه تکنولوژی در حوزه‌هایی مثل سلامت دیجیتال، انرژی، حمل و نقل کالا و… از مقوله‌های مهمی است که باید در سال 97 آن را پیگیری کنیم. استارت‌آپ‌ها ظرفیت خوبی در ایجاد اشتغال دارند و باید از این ظرفیت به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم.