کسبوکارها چارهای ندارند مگر کنار آمدن با سیاستهای تحریمی غیرقابل پیشبینی دولت ترامپ
زمانی که ترامپ تهدید میکند باید به او چشم گفت یا مقابلش ایستاد؟ این پرسش بیش از اینکه ابعاد سیاسی- نظامی داشته باشد، حاوی باری اقتصادی است. این موضوع تنها یک بعد مسئله است و بعد دیگرش این است که دولت ترامپ چه درکی از عواقب تحریمهایش دارد که در بسیاری جاها نشان داده: «هیچ درکی»!
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر / منبع اصلی: اکونومیست
سیاستهای دونالد ترامپ همه را در جهان متعجب کرده. چینیها در مقابلش ایستادند و او کوتاه آمد اما اروپاییها را که به استقبالش رفته بودند مورد تهاجم قرار داد. تحریمها و درگیریهای اخیر ترامپ کشورهایی نظیر ایران، روسیه، چین و خود امریکا را تحت تاثیر قرار داده و امروزه صاحبان کسبوکار یا باید دعوا را به کاخ سفید بکشانند یا در مقابل فرمایشات ترامپ تسلیم شوند.
روز 30ام ماه می همین امسال ترامپ با شرکت مخابراتی چینی ZTE وارد درگیری شد و آنها را متهم به همکاری با ایران و کره شمالی کرد. پس از چند روز اما با چند توئیت اعلام کرد که قصد دارد همراه با چین هرچه سریعتر به احیای این شرکت کمک کند و اهداف بلندمدت اقتصادی با چین دارند. این تغییر موضع ناشی از فشاری بود که دولت چین به دولت ترامپ آورده بود.
این اقدام ترامپ دقیقا در روزی بود که جان بولتون شرکتهای اروپایی را تهدید کرده بود که در صورت همکاری با ایران شدیدا مجازات خواهند شد. عکسالعمل چین شاید راهنمایی برای بسیاری کشورهای اروپایی و مدیران کسبوکارهای بزرگ باشد که میتوانند در مقابل سیاستهای نامعمول و ناگهانی ترامپ ایستادگی کنند.
بسیاری از شرکتهای اروپایی من جمله اتوموبیلسازان فرانسوی، کمپانی نفتی توتال و ایرباس، روابطی بسیار محکم را در دو سال اخیر با ایران آغاز کرده بودند. شرکتهای پژو و رنو بیش از 600 هزار ماشین را سال گذشته به این کشور فروختند. شرکت توتال در یک همکاری با شرکت پتروچاینا قراردادی 5 میلیارد دلاری برای استخراج گاز طبیعی در ایران بست. ایران سفارش 100 هواپیما به شرکت ایرباس داد و حتی قرار بود بانکهای ایرانی در سال 2016 مجددا به سیستم جهانی کاملا متصل شوند.
آیا میتوان ایستاد؟
رهبران اروپایی در همین ماه سعی داشتند که با تمهیدی برجام را بدون امریکا سرپا نگاه دارند تا کسبوکارهایشان با ایران مختل نشود. علی واعظ، عضو گروه مشاور بحران بینالمللی اعلام کرد که کشورهای اروپایی برای همراه ساختن ایران با توافقات جدید، باید هم خریداری نفت و هم امکان دسترسی به بانک سیستم SWIFT را تضمین کنند. اما انجام این کار اروپاییها را با ترامپی سرشاخ میکند که اخیرا تهدید کرده بود که بر سر واردات امریکا از اروپا تعرفه گمرک خواهد گذاشت. شاید مثال کشور چین و شرکت ZTE در این لحظات چراغی برای مسیر اروپا باشد.
بسیاری بر این عقیده هستند که اروپا چنین رویکرد و حتی توانی را ندارد. پاتریک مورفی از شرکت حقوقی کلاید میگوید که در جهانی که هر روز تحت نفوذ بیشتر دلار قرار میگیرد، کسبوکارها و بانکها آنقدر از پرتاب شدن به بیرون نظام مالی میترسند که حتی به شکل اغراقشده و بیش از حد لازمی تسلیم امریکا هستند. به عقیده او همین عامل باعث شد که علیرغم رفع تحریمها بین سالهای 2016 و 2018، سرعت سرمایهگذاری اروپاییها در این کشور بسیار پایین باشد. شرکت توتال در 16ام می اعلام کرد که اگر امریکا با آنها کنار نیاید تا نوامبر همین امسال سرمایهگذاری در ایران را قطع میکند.
دفتر کنترل داراییهای خارجی که بخشی از وزارت خزانهداری امریکاست اخیرا با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم کرده است. دولت ترامپ در سالی که قدرت را به دست گرفت 1000 نهاد را در «بلک لیست» تحریمهای خود قرار داد و این عدد 30 درصد بیشتر از آخرین سال ریاست جمهوری اوباما است. جدای از این تحریمهای شدتگرفته و پرتعداد، دولت ترامپ خیلی به عواقب کارهایش فکر هم نمیکند. زمانی که این دولت با شرکت روسال که یک شرکت روسی تولیدکننده آلومینیوم است درگیر شد و قصد داشت تا اُلگ دریپاسکا را که یک الیگارش مشهور روس است مجازات کند، هم خیلی به عاقبت این تصمیمش فکر نکرده بود. شرکت روسال حدود 6 درصد از آلومینیوم جهان را عرضه میکند و این درگیری باعث اختلال شدید در بازار جهانی آلومینیوم شد.
وزارت خزانهداری وظیفهاش تنها اعمال یا رفع تحریمهای بینالمللی نیست بلکه باید با داشتن پیشبینی دقیق از بازار و نیازها و توانهایش به گونهای سیاستگذاری کند تا اختلال کمتری در معادلات و تجارت جهانی ایجاد کند. این وظیفه حیاتی آن چیزی است که در دولت ترامپ بسیار نادیده گرفته میشود.
