صادرات داروهای گیاهی دچار قوانین و بروکراسی‌های بسیار شدید

استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دبیر شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی گفت: بهبود صادرات می‌تواند وضعیت داروهای گیاهی را ارتقا دهد البته در صورتی که محصول فرآوری شده راهی بازارهای صادراتی شود نه محصولات خام.

هدف از برگزاری ششمین کنفرانس ملی گیاهان دارویی که اخیرا برگزار شد، اظهار کرد: هدف از برگزاری همایش‌ها در تمامی دنیا جمع کردن افراد علمی و محققان در یک رشته است تا مطالب علمی که از سوی آنها جمع آوری شده، در یک جلسه به اطلاع یکدیگر رسانده و این اطلاعات را در معرض داوری همدیگر قرار دهند. محققان علاقه دارند، کارهای تحقیقاتی خود را در معرض قضاوت هم رشته‌های خود قرار دهند. تمامی همایش‌ها به این دلیل برگزار می‌شود. دلیل برگزاری این همایش نیز همین موضوع است.

وی در پاسخ به این سوال که چرا این کنفرانس به صورت بین‌المللی برگزار نمی‌شود، بیان کرد: مشکلی در این زمینه وجود ندارد اما سختی‌های مربوط به خود را دارد و باید مجوزهای خاصی از سوی مقامات بالاتر کسب شود. اصراری هم بر بین‌المللی برگزار نشدن وجود نداشته بطوریکه امسال نیز ۲ نفر از اساتید خارجی را در همایش داشتیم. همچنین در دوره‌های گذشته نیز به صورت داوطلب افرادی از کشورهای دیگر حضور داشتند. ممکن است در سال‌های آینده این اتفاق رخ دهد. دبیرخانه همایش شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی دچار محدودیت فضا و پرسنل است. این امکان وجود دارد که در سال‌های آینده این پیشنهاد عملی شود.

مجاب بیان کرد: در صورتی که خارجی‌ها در همایش حضور پیدا کنند، هم آنها با کارهای همکاران ما آشنا می‌شوند و هم همکاران ما با کار آنها آشنا می‌شوند. بطورکلی همکاری‌های علمی مشترک مفید است.

دبیر شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی درباره وجود حلقه مفقوده در حوزه گیاهان دارویی برای معرفی بهتر این صنعت به دنیا افزود: به اعتقاد بنده وضع گیاهان دارویی به آسانی می‌تواند بهبود پیدا کند اما این موضوع به شرطی رخ می‌دهد که صادرات داروهای گیاهی (فرآوری شده) تسهیل پیدا کند. این جمله، جمله بسیار بزرگی است، یعنی آنکه صادرات وضعیت خوبی ندارد در حالی اجناس بسیار زیادی را به صورت غیررسمی وارد می‌کنیم. این به معنای خوب بودن وضعیت واردات است. صادرات دچار قوانین و بروکراسی‌های بسیار شدید است که هر صادرکننده‌ای را از صادرات هر نوع محصولی منزوی می‌کند. در نتیجه اگر صادرات در کشور ما بهبود پیدا کند وضع خوب خواهد شد البته در صورتی که این صادرات به صورت گیاهان خام نباشد. تصور کنید اگر بخواهیم به جای صادرات گیاهان خام، داروی آن را صادر کنیم کشورهای دیگر از لحاظ اقتصادی و سیاسی فشار وارد می‌کنند تا گیاهان خام و یا فرآورده‌های خام دیگر را خریداری کنند. به عنوان مثال نفت خام ما را خریداری می‌کنند اما فرآورده‌های نفتی را خریداری نمی‌کنند. این موضوع در همه صنایع وجود دارد.

مجاب افزود: این وظیفه دولتمردان است که در مذاکرات خود با کشورهای دیگر آنها وادار کنند که ما جنس فرآوری شده از جمله داروهای گیاهی را به آنها صادر کنیم.

به گفته وی، باید تسهیلات فراهم شود. مسئولان ذیربط باید تمهیدات لازم را در این رابطه بکار گیرند تا صادرات فرآورده‌های نهایی تسهیل شود. این جمله یعنی آنکه استانداردهای علمی معتبر دنیا همچون FDA و یا استاندارد‌های اروپا باید رعایت شود. در نتیجه باید امکاناتی باشد که فرآورده استاندارد شود و به دنبال آن بازاریابی انجام شود. به عنوان مثال مراودات بانکی باید برقرار شود تا ما بتوانیم به راحتی صادرات را انجام دهیم. امروز شرکت‌هایی هستند که دارو به خارج از کشور صادر می‌کنند اما در بازگشت پول خود با مشکل مواجه می‌شوند.

دبیر شبکه ملی پژوهش و فناوری گیاهان دارویی درباره برقراری اتحاد صنعت و دانشگاه با برگزاری همایش یادشده تصریح کرد: ارتباط بین دانشگاه و صنعت، حرفی است که همیشه بیان می‌شود. یکی از بخش‌های همایش، بخش اقتصاد و صنعت است. می‌توانستیم برای این بخش مطالبی دریافت کنیم اما مقاله‌های زیادی به آن ارسال نشد. البته شرکت‌ها خیلی از این بخش استقبال می‌کنند. بنده از مراکزی که مایل به برگزاری از سمینار گیاهان دارویی در شهر خود هستند، دعوت و اعلام می‌کنم که این سمینار‌ها با سمینارهایی که شبکه گیاهان دارویی برگزار می‌کند جوینت شده و سمینارهای بزرگتر و مشترک برگزار کنند تا سال آینده سمینار ما بزرگتر برگزار شود و یا همین دوستان سمینار ما را برگزار کنند. به عنوان مثال در این زمینه بارها دیده می‌شود که سمیناری در آمریکا با چندمین سمینار در اروپا جوینت می‌شوند و یک سمینار بزرگ را برگزار می‌کنند. چقدر خوب است که ما در کشور خودمان این سمینار را با جوینت شدن ۲ شهر برگزار کنیم. در برخی موارد این سمینارهای به اندازه‌ای بزرگ است که مهمان‌های زیادی از سراسر دنیا را در خود جا داده است. این سمینارها به نحوی برگزار می‌شود که افراد سرشناس دنیا در آن حضور پیدا می‌کنند. حتی برندگان جایزه نوبل نیز در این سمینارها حضور پیدا می‌کنند. در چنین سمینارهایی که شاید زمان آنها ۱ هفته یا ۸ روز باشد مطالب تخصصی ارائه می‌شود و در نهایت شرکت‌کنندگان با یک نتیجه پربار از بحث‌های علمی به کشور خود باز می‌گردند. بنده نیز امیدوار هستم بتوانیم این جوینت در کشور ما انجام شود.

به گفته مجاب، بهتر است از برگزاری همایش‌های موازی جلوگیری کنیم. یعنی باید سمینارهای علمی در یک رشته با یکدیگر ادغام شوند.

وی با بیان اینکه جشنواره گیاهان دارویی برگزار شده در مصلی تنها یک جشنواره بود، بیان کرد: اینکه در کنار این جشنواره، سمینار گیاهان دارویی نیز برگزار شود، ایده مناسبی است. البته ما نیز در حاشیه سمینار نمایشگاه کوچکی برگزار می‌کنیم. باید این موضوع در جلسه شورای شبکه مطرح شود تا همکاران نظر خود را در این رابطه عنوان کنند.

در این میان تمامی انجمن‌ها و اتحادیه‌ها مطالباتی از دولت‌ها دارند، صنعت گیاهان دارویی نیز مطالباتی از دولت دارد، مجابی در این رابطه اظهار کرد: زمانی که در جلسات انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان گیاهان دارویی شرکت می‌کنیم، دوستان از بروکراسی دولتی گله‌مند هستند و اعتقاد دارند قوانین و مقرراتی که مکرر دولت تصویب می‌کند و موانعی که بر سر راه صادارت است به آنها ضربه می‌زند. حال به دنبال راهکاری هستند که بتواند صادرات و تولید تسهیل شود. به عنوان مثال اصل ۴۴ قانون اساسی توسط برخی نهادهای شبه دولتی ممانعت از اجرای آن دارند. اگر این قانون اجرا می‌شد بسیاری از مشکلات حل می‌شد و به دنبال آن شاهد اشتغالزایی فراوان بودیم.

امیدوار هستیم همایش سال آینده که در اردیبهشت ماه برگزار می‌شود همایش خوبی باشد و از تجربه امسال استفاده کرده و با استفاده از ارتباط خوب شیراز با دبی و قطر شاهد حضور مهمانان خارجی بیشتری باشیم. خوشبختانه شیراز نیز شهر دانشگاهی است در نتیجه شاهد برگزاری همایش بسیار خوبی خواهیم بود.