طبقه متوسط چین دوست دارد وسایل زیادی را از خارج بخرد. بخوانید تا ببینید این خریدها چطور از راه دور انجام میشوند.
آینده نگر/منبع: بیجینگ ریویو
چین بسیاری از کالاهای خود را روانه بازارهای مختلفی در دنیا میکند. اما در خود چین، طبقه متوسط مرفهی در سالهای اخیر ظهور کرده که به کالاهای چینی بسنده نمیکند و به دنبال کالاهایی با کیفیت بهتر و تنوع بیشتر است.
یکی از بزرگترین گروههای جمعیتی چین که به چنین روشی توجه نشان میدهد، مادران جوان و مرفه هستند که به کالاهایی ساخت ژاپن یا استرالیا و امریکا – به خصوص برای نوزادانشان- روی آوردهاند.
در گذشته، روند خرید از خارج برای چینیها بسیار دشوار و پیچیده بود. آنها تنها در صورتی که سفر خارجی میرفتند قادر به خرید برخی کالاهای خارجی مورد نظرشان میشدند. در غیر این صورت، خریدار باید واسطههایی را برای انجام این کار استخدام میکرد و پول و وقت زیادی در این راه تلف میشد.
اما از سال ۲۰۰۷ به بعد، روش خرید از خارج تغییر کرد چون پلتفرمهایی واسطهمانند برای خرید آنلاین از خارج ایجاد شد. این روند از همان ابتدا موفقیتآمیز بود چون قدرت خرید بسیاری از مردم چین بالا رفته بود و در عین حال ارزش واحد پول چین در مقابل ارزهای خارجی وضعیت مطلوبی را برای خرید ایجاد میکرد.
مشکل مشتریان چینی در خرید از سایتهای بینالمللیِ خرید آنلاین، از یک سو ندانستن زبان و از سوی دیگر بروز معضلات در تحویل آنها در چین بود. اما پلتفرمهای چینی که به تدریج در این میانه شکل گرفتند و شروع به ارائه خدمات خرید خارجی کردند، با چنین مشکلی مواجه نبودند. مشتریان میگویند با ظهور این پلتفرمها میتوانند کالاهای خارجی مورد نظر خود را با قیمتی بهتر از گذشته از خارج بخرند.
این روند خرید در حالی شکل گرفته و تقویت شده که دولت چین به دنبال تصویب قوانینی برای قاعدهمند کردن این بخش از تجارتهای الکترونیک است و میخواهد این صنعت نوپا را تحت کنترل داشته باشد.
از چشم خریدار
کاربران هریک از پلتفرمهای چینی برای خرید از خارج عملا سلیقههای مختلفی دارند و به برندهای بسیار متفاوتی توجه نشان میدهند. در این میان، پلتفرمهای چینی باید استراتژیهای مختلفی را برای جذب مشتری، ارائه قیمت مناسب و تحویل سریع کالای خارجی به مشتری اتخاذ کنند.
یکی از افرادی که حرفهاش «خرید خارجی» است، کانگ شو است که همین تازگیها از اروپا برگشته است. او شش سال تجربه خرید خارجی دارد و در اروپا برای مشتریان چینی کالاهای تجملی میخرد. او میگوید کارش سخت و خستهکننده است، چون خریداران معمولا آنچه را که اول خواستهاند نمیخرند و به دنبال اطلاعات بیشتر درباره کالاها هستند و تنها بعد از تحلیل اطلاعات، خرید میکنند.
یکی از پلتفرمهای چینی که برای مشتریان خرید خارجی انجام میدهد، روشش این است که مستقیما سراغ خریدار برود تا متوجه شود باید برای او چهچیزی بخرد. بیشتر این مشتریان زن هستند و در جریان تعامل با کارکنان این پلتفرم مشخص میشود که مشتریان دقیقا چه کالاهایی را میخواهند از خارج بخرند. بعد از این مرحله، پلتفرم چینی به دنبال بهترین راه برای خرید این کالاها از خارج میگردد.
برخی پلتفرمهای دیگر تلاش میکنند نیازها و کالاهای محبوب احتمالی در میان مشتریان را پیشبینی کنند. مثلا کالاهای باکیفیت مربوط به نوزاد از جمله کالاهای بسیار پرطرفدار برای خرید از خارج هستند.
یکی از موفقترین پلتفرمهای چینی خرید خارجی، سایت کائولا است. وانگ ژنگ مسئول روابط عمومی آن معتقد است که صنعت خرید از خارج به نمایندگی از مشتریان چینی این روزها به صنعتی بسیار بزرگ با بازیگران مختلف بدل شده است، از غولی مثل علیبابا گرفته تا استارتآپهایی مثل میا و بِیبِی.
جامعه هدف سایتهایی مثل کائولا، زنان چینی بین ۱۸ تا ۳۵ سال هستند. این مشتریان، سفارش کالاهایی در حوزه لوازم آرایشی و بهداشتی، لباس و لوازم بچه از خارج را ثبت میکنند و کائولا این کالاها را به دست مشتریان میرساند. این رده سنی از زنان امروزه در عرصه خرید آنلاین در چین بیشترین اهمیت را پیدا کردهاند، چون آمار نشان داده که تا سال ۲۰۱۶، جمعیت آن به ۴۲ میلیون نفر رسیده است. تحلیلگران چینی میگویند این رده سنی از جمعیت چین اکثرا از تحصیلات برخوردارند و درآمد ثابتی هم دارند و بنابراین، رقابت سنگینی برای تامین نیازهای این طبقه ایجاد شده است.
پلتفرمهای خرید خارجی برای مشتریان چینی در عین حال مجبورند که به سلیقههای خاص مشتریان و کیفیت کالاهای ارائهشده اهمیت بدهند و این مسئله باعث تغییر الگوی مصرف در میان طبقه متوسط چین شده است. به هر ترتیب، پتانسیل این بخش بسیار بالاست و در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای زیادی نیز روانه آن شده است.
سیاستهای جدیدتر
در گذشته، دانشجویان چینی که در خارج از این کشور- به خصوص در امریکا و استرالیا- مشغول به تحصیل بودند به عنوان واسطه انجام خریدهای خارجی برای مشتریان چینی عمل میکردند. اما این بازار حالا بسیار پختهتر و قانونمدارتر است.
در سال ۲۰۱۲، پنج منطقه آزمایشی تجارت الکترونیک در ژنگژو، شانگهای، چونگکینگ، هانگژو و نینگبو آغاز به کار کردند که همگی در مناطق مرکزی و شرقی چین واقع شدهاند.
در آوریل سال ۲۰۱۶ تغییری نیز در سیاست مالیاتی چین به وجود آمد. بر این اساس، خردهفروشی در پلتفرمهای فرامرزی که به صورت بیمالیات انجام میشد، تحت قوانین جدیدی قرار گرفت. بر اساس این قوانین، کالایی که به صورت خردهفروشی آنلاین توسط مشتری چینی خریده شده دیگر کالای شخصی که توسط پست ارسال شده، تلقی نمیشود بلکه کالای وارداتی شناخته میشود و مالیات بر ارزش افزوده واردات، تعرفه گمرکی و مالیات مصرف روی آن خواهد نشست.
ژانگ بین پژوهشگر آکادمی علوم اجتماعی چین در این خصوص میگوید: «مالیاتی که روی کالاهای فرستادهشده با پست بسته میشود و قرار است مصرف شخصی – و نه مصرف تجاری- داشته باشد، خیلی زیاد نخواهد بود. اگر قرار باشد کالاهای حوزه تجارت الکترونیک بدون مالیات وارد کشور شوند و به پلتفرمهای خرید آنلاین سود برسانند، شرایط غیرمنصفانهای در حق واردکنندگان متعارف و مصرفکنندگان کالاهای آنها برقرار خواهد شد زیرا آنها با انواع زیادی از مالیات طرف هستند و قیمت کالا به همان نسبت بالا میرود.»
بر اساس سیاستهای جدید، ارزش معاملات فرامرزی مستقل در چین نمیتواند از 2 هزار یوان (حدود ۳۰۰ دلار) تجاوز کند. همچنین یک مشتری چینی در طول سال نمیتواند بیش از 20 هزار یوان (حدود 3 هزار دلار) از خارج خرید کند. اگر کسی از این سطح بالاتر برود باید مالیات مربوط به تجارت عمومی را پرداخت کند اما اگر معامله به صورت آنلاین انجام شده باشد، 30 درصد تخفیف مالیاتی نصیب مشتری خواهد شد. وزارت تجارت چین اعلام کرده که این سیاست از پایان سال جاری میلادی اجرایی خواهد شد.
بسیاری از صاحبان پلتفرمهای خرید خارجی از این سیاست دولت چین استقبال کردهاند اما عدهای نیز آن را محدودکننده میدانند. زنگ بیبو موسس و مدیرعامل پلتفرم وایماتو از جمله چهرههایی است که قانون جدید را سختگیرانه میداند و معتقد است که مرحله اول اجرای آن باید با تغییراتی همراه باشد وگرنه جلوی کار خردهفروشی آنلاین را میگیرد.
اما وانگ ژنگ از سایت کائولا میگوید: «مزیت تجارت آنلاین فرامرزی در برابر تجارت خارجی عمومی این است که خردهفروشی آنلاین فرامرزی شامل بازار بسیار متنوعی است و کالاهایی را نیز شامل میشود که تجارت عمومی خارجی به حوزه آنها وارد نشده است. بر این اساس، خردهفروشی آنلاین فرامرزی و تجارت خارجی رسمی به نوعی مکمل هم هستند نه دشمن هم.»
خود کائولا از هردو کانال تجاری برای تامین نیاز مشتریانش استفاده میکند: برای کالاهای زیر 300 دلار از روش تجارت آنلاین فرامرزی سود میبرد و برای کالاهای تجملیتر و ارزشمندتر از روش معمول تجارت خارجی استفاده میکند.
اما آیا تصمیم جدید دولت چین به معنای گرانشدن تجارت آنلاین فرامرزی است؟ لیو پنگ از گروه تجاری تیمال معتقد است که احتمالا فروشندگان آنلاین چینی در ابتدای اجراییشدن این قانون سعی خواهند کرد با تحمل فشار قانونی، قیمتها را برای مشتریان خود پایین نگه دارند و از سود خود بکاهند. در این میان، شرکتهایی که تنوع تولید در آنها بالاتر است و قابلیت انطباقپذیری بیشتری دارند، شانس بیشتری برای بقا خواهند داشت.
برخی صاحبنظران به ماجرا از جنبه دیگری نگاه میکنند و معتقدند که وقتی خریداران به نوعی عادت خرید پیدا کرده باشند، بعید است آن را کنار بگذارند و درواقع هر تغییری هم که رخ بدهد، مشتریان باز هم خود را با قیمتهای جدید و مالیاتخورده تطبیق خواهند داد.
وانگ میگوید در شرایط جدید نیز پلتفرمها قادر خواهند بود با مذاکره مستقیم با توزیعکنندگان کالا، مشکلات کانالهای رسمی را دور بزنند و همچنان کالاها را با قیمت مناسب به مشتریان ارائه بدهند.
ماجرا خیلی جهانی است
در شرایطی که تجارت جهانی تا حدی کند شده است، شرکتهای چینی فعال در عرصه تجارت بینالمللی همچنان وضعیت خوبی دارند. مثلا گروه علیبابا در حال مذاکره با شرکتها و کشاورزان امریکایی است تا محصولات امریکایی را به ۴۵۰ میلیون مصرفکننده چینی بفروشد. این کار به یک میلیون کسب و کار کوچک در امریکا کمک خواهد رساند.
جک ما مدیرعامل گروه علیبابا در همین خصوص با دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا نیز دیدار داشته و چین را با جمعیت 500 میلیون نفریِ طبقه متوسطش، مقصدی بزرگ برای مصرف کالاهای تولیدی کسب و کارهای کوچک و متوسط امریکایی معرفی کرده است.
این بازار برای بسیاری از کشورهای دیگر هم جذاب است. ژانگ لی مدیرعامل کائولا در ماه آوریل اعلام کرد برنامه همکاری تجاری کائولا با اتحادیه اروپا بالغ بر خرید 3 میلیارد یورویی از این اتحادیه ظرف سه سال آینده خواهد بود و بر این اساس، پای 2 هزار برند اروپایی به بازار چین باز خواهد شد. کائولا در خارج از اروپا نیز با کشورهایی مثل استرالیا و نیوزیلند همکاری تجاری گستردهای دارد.
در مجموع به نظر میرسد که خردهفروشی آنلاین فرامرزی برای چین به عنوان راهی برای تامین نیازهای مصرفکنندگان و در عین حال، مشوقی جدید برای بهبود رشد تجارت خارجی چین، کاملا در آینده نیز مد نظر خواهد بود.
