زهرا طهرانی: چین با طرحهای بزرگ و سرمایهگذاری در بخشهای مختلف اقتصادی به فکر فتح جهان است. این کشور در سالهای اخیر به طور پیوسته حضور اقتصادی و مالی خود در سراسر جهان را افزایش داده که ساخت یک خط راهآهن در امریکای لاتین، ساخت کارخانه در فرانسه و ایجاد طرحهای عمرانی و زیرساختی در بخشهای اقتصادی و اجتماعی در قاره افریقا فقط چند نمونه از اقدامات اقتصادی بسیار زیاد چین برای فتح جهان است.
هرچند که سالهاست چین شریک مهم و استراتژیک تجاری ایران به شمار میرود، اما در طول این سالها دستخوش تغییرات و تحولاتی شده که اتاق مشترک ایران و چین و فعالان تجاری را بر این داشته تا مطالبه ایجاد فرماندهی واحد اقتصادی برای روابط ایران و چین داشته باشند؛ موضوعی که چندین ماه پیش از معاون اول رئیسجمهور خواسته شد و بهتازگی جلسه بررسی راهکارهای توسعه روابط اقتصادی و تجاری با کشور چین شکل گرفت، هرچند هنوز مشخص نیست که این جلسه آن هم بدون حضور رئیس اتاق مشترک ایران و چین بنا بر مطالبه بخش خصوصی بوده، یا اسحاق جهانگیری براساس گفته و شنیدههای خود چنین جلسهای را تشکیل داده است. البته اگر پاسخ گزینه دوم هم باشد، اقدامی مثبت است. در این جلسه به وزارت امور خارجه ماموریت داده شد برنامهای عملیاتی، قابل اجرا و اقدامی بلندمدت برای توسعه روابط دو کشور تدوین کند.
جلسه بررسی راهکارهای توسعه روابط اقتصادی و تجاری با چین عصر دوشنبه به ریاست معاون اول رئیسجمهور برگزار شد. اسحاق جهانگیری در این جلسه از چین به عنوان شریک تجاری مهم برای جمهوری اسلامی ایران نام برد و با بیان اینکه ارتقای سطح همکاریهای تجاری و اقتصادی با چین از جهتگیریهای اصلی کشور است، بر لزوم تلاش در جهت رفع موانع پیش روی توسعه مناسبات اقتصادی و تجاری ایران با این کشور تاکید کرد.
معاون اول رئیسجمهور با تاکید بر اینکه باید جهتگیری روشن و چارچوبی مشخص برای توسعه روابط تجاری و اقتصادی با چین داشته باشیم، از وزارت امور خارجه خواست برنامهای عملیاتی، قابل اجرا و بلندمدت برای توسعه روابط دو کشور تدوین و زمینه افزایش مناسبات اقتصادی فیمابین را فراهم کند.
در این جلسه که وزاری نفت، امور اقتصادی و دارایی، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، رئیسکل بانک مرکزی، رئیس اتاق بازرگانی ایران و مدیرعامل راهآهن جمهوری اسلامی ایران نیز حضور داشتند، نماینده وزارت امور خارجه گزارشی از آخرین وضعیت مناسبات اقتصادی ایران و چین و روابط بانکی دو کشور ارائه کرد و به تشریح موانع پیش رو پرداخت.
در این نشست همچنین نمایندگان دستگاههای مرتبط به بیان دیدگاهها و نظرات خود پیرامون روابط اقتصادی ایران و چین و موانع موجود بر سر راه توسعه این روابط پرداختند و پیشنهادهایی برای رفع موانع و توسعه روابط تجاری و اقتصادی دو کشور مطرح کردند.
در پایان این جلسه مقرر شد وزارت امور خارجه با برگزاری جلسهای کارشناسی متشکل از نمایندگان دستگاههای مختلف ذیربط نسبت به تدوین برنامهای جامع و عملیاتی برای توسعه روابط اقتصادی با چین اقدام و آن را در جلسه آتی ارائه کند تا پس از جمعبندی و تایید به عنوان جهتگیری و برنامهای راهبردی با افق مشخص و بلندمدت در روابط دو کشور در دستور کار قرار گیرد.
از معاون اول گله دارم
رئیس اتاق مشترک ایران و چین با بیان اینکه به این جلسه دعوت نشده بودم و خبری از آن ندارم، اظهار کرد: من گله دارم، چون باید در این جلسه میبودم، اما اطلاعی از آن نداشتم.
اسدالله عسگراولادی در گفتوگو با «گسترشتجارت» تصریح کرد: هفته آینده با آقای ظریف دیداری دارم که شاید در این جلسه مذاکراتی درباره تصمیمات گرفتهشده در این جلسه داشته باشیم. ضمن اینکه جلسه من با آقای ظریف درباره روابط اقتصادی ما با روسیه و چین است.
وی تاکید کرد: از آقای جهانگیری گله دارم؛ نباید جلسه بدون حضور من به عنوان رئیس اتاق مشترک ایران و چین تشکیل میشد، اما شد. بنابراین نظری ندارم و نمیتوانم بیهوده اظهار نظر کنم.
نیاز به فرماندهی واحد در تجارت با چین
سخنان عسگراولادی در حالی حکایت از گله و نارضایتی از دعوت نشدن به این جلسه دارد که نایبرئیس اتاق مشترک ایران و چین در این باره میگوید: جلسه بررسی راهکارهای توسعه روابط اقتصادی و تجاری با چین در سطح وزیران و مدیران عالیرتبه بود که بهطبع از بخش خصوصی نیز رئیس اتاق بازرگانی دعوت بود.
مجیدرضا حریری در گفتوگو با «گسترشتجارت» با بیان اینکه در ۷-۸ ماه گذشته در ملاقاتهایی که با مقامات رسمی دولتی یا نهادهای حاکمیتی دیگر داشتیم، تقاضا کردیم که فرماندهی واحد برای روابط اقتصادی ما با چین تعریف شود، تصریح کرد: دوشنبه صبح باخبر شدم که چنین جلسهای قرار است تشکیل شود؛ حالا اینکه برگزاری جلسه براساس مطالبه ما بوده، یا مطابق با نتایجی است که معاون اول رئیسجمهوری به آن رسیده، نمیدانم. اما این جلسه تشکیل شد و بهطبع چون سطح جلسه در سطح وزیران بود، از پارلمان بخش خصوصی هم رئیس اتاق بازگانی ایران دعوت شد. به هر حال اتاق ایران و چین تشکلی در زیرمجموعه اتاق بازرگانی ایران به شمار میرود. البته آقای شافعی قبل از این جلسه مذاکراتی هم با ما داشتند که مطالب مورد نظر برای طرح در جلسه را به ایشان گفتیم.
وی ادامه داد: برای اینکه این جلسه بتواند مفهوم خود را حفظ کند و نتیجهبخش باشد، باید هم به صورت دورهای تشکیل و هم در سطح کارشناسی با حضور معاونان وزیران و اعضای اتاق ایران و چین برگزار شود تا بتوانند خوراک این جلسات را فراهم کنند. نایبرئیس اتاق مشترک ایران و چین با اشاره به اینکه ۲۰ سال از تشکیل اتاق ایران و چین میگذرد، گفت: یکی از دستاوردهای سفر نخست آقای خاتمی به چین تشکیل این اتاق بود. در این سالها وزیران و سفیران مختلفی آمدند و رفتند، اما حسن بخش خصوصی این است که با تغییر دولتها شاکله آن ثابت میماند که در این سالها همه این روابط را شاهد بودیم. حریری افزود: آنچه بهویژه در جریانات تحریمها و بعد از تحریمها مشهود بود، ناهماهنگی موضعگیری در روابط اقتصادی با چین است؛ یعنی موضعگیریهای وزیران متفاوت بود. در دولت یازدهم نخستین مقام رسمی که به چین رفت، رئیس مجلس شورای اسلامی بود که بنده هم افتخار همراهی ایشان را داشتم. در این سفر چینیها در بالاترین سطح ممکن در روابط دیپلماتیک، هیات ایرانی را پذیرا شدند. از دوستانم در چین شنیده بودم که چند روز قبل از ما هم رئیسجمهوری امریکا به چین رفته بود و نوع پذیرش آقای لاریجانی و هیات همراه در چین از سوی مقامات دولتی این کشور، همسطح اوباما بوده است.
به گفته وی، در تحریمها چین جزو معدود کشورهایی بود که با ما روابط خوبی داشت، اما در جریان برجام به نظر میآمد ناهماهنگیهایی در اهمیت روابط ما با چین وجود داشته باشد که با حضور هیاتهای اروپایی، برداشتهای متناقضی ایجاد شد و ما تمام این مطالب را به مقامات رسمی منتقل میکردیم.
نایبرئیس اتاق مشترک ایران و چین تاکید کرد: چین به عنوان دومین اقتصاد دنیا که پیشبینی میشود در یکیدو دهه آینده بزرگترین اقتصاد جهان خواهد شد، بزرگترین شریک تجاری ما هم به شمار میرود که ۲۴درصد مجموع تجارت خارجی ما را تشکیل میدهد. در همین راستا به نظر میرسد در رابطه با چین نیاز به استراتژی واحد داریم که این مطالبه را عنوان کرده بودیم. حریری درباره اینکه وزارت امور خارجه ماموریت جدیدی در این زمینه دارد، گفت: در رابطه با عموم کشورها مشکلی داریم که عمده ساختار وزارت خارجه سیاسی بوده است، تا اقتصادی. کمیسیونهای دوجانبهای بین کشورها وجود دارد که تقسیمبندیهای سطوح دولتی درباره ریاست و مسئولیت آن انجام میشود. در همین باره به نظر میرسید هم نیاز به تحرک بیشتر اقتصادی وزارت خارجه وجود دارد و هم اینکه فرماندهی واحد اقتصادی تجارت با چین باید بر عهده نهادی باشد که مسائل را کلانتر از بعد اقتصادی ببیند و یک هماهنگی بین رفتار سیاسی و اقتصادی ما با چین وجود داشته باشد.
وی گفت: وزارت امور خارجه به درستی برای این امر انتخاب شد و میتوان با هماهنگی وزارت اقتصاد استراتژی مناسبی را تعریف کرد.
در آخر اینکه…
راستی چند روز پیش جشن عید بهار چین یا جشن سال نو این کشور نیز بود؛ عیدی که مهمترین جشن سنتی چینیها با پیشینه ۴ هزار ساله است و در این عید مانند نوروز خودمان، اعضای فامیل دور هم جمع میشوند. اگر خواستید برای تبریک سال نو به زبان چینی تبریک بگویید، از این عبارات استفاده کنید: (xīn nián ho) که تلفظ آن «شین نین خائو» است، یا (xīn nián kuài lè ) که تلفظ آن «شین نین کوآی له» میشود.
تجارت خارجی چین در ژانویه ۲۰۱۸ با رشد ۲/۱۶ درصدی نسبت به بازه مشابه سال گذشته به ۵۱/۲ تریلیارد یوان (۳۹۷ میلیارد دلار) رسید. به گزارش شینهوآ براساس آمار اداره آمار چین، صادرات و واردات چین به ترتیب با رشد ۶ درصدی به ۳۲/۱ تریلیارد یوان و با رشد ۲/۳۰ درصدی به ۱۹/۱ تریلیارد یوان رسید. حجم و سهم تجارت کل چین به ۴۷/۱ تریلیارد یوان افزایش یافت که ۶/۵۸ درصد از کل تجارت خارجی را شامل میشوند. اتحادیه اروپا، امریکا و کشورهای عضو آسهآن شرکای بزرگ تجاری چین هستند و براساس آمار صادرات این کشور به امریکا سالانه ۵/۷ درصد افزایش دارد. نکته دیگر اینکه شرکتهای خصوصی چین نقش بسزایی در تجارت ماه ژانویه ایفا کردند. سهم تجارت آنها نسبت به بازه مشابه سال گذشته ۲/۰ درصد افزایش داشت. شاید بتوان با نگاهی به آنچه چین در اقتصاد خود انجام داد، ما هم به جهشی در تجارت خارجی و اقتصادی داخلیمان برسیم.
