کشورهای افریقایی از گستردگی اهداف بریکس چه سودی میبرند؟
ظرف یک دهه، کشورهای بریکس با تجارت و سرمایهگذاری در افریقا سهم زیادی در کاهش فقر در آن بازی کردهاند
آینده نگر/ منبع: بیجینگ ریویو
*هه ونپینگ، پژوهشگر ارشد انستیتو مطالعات آسیای غربی و افریقا در آکادمی علوم اجتماعی چین
افریقای جنوبی کشوری است که دیرتر از بقیه جزو کشورهای بریکس قرار گرفت و تنها کشور افریقایی حاضر در این بلوک است. اما اهمیت نقش این کشور در تسهیل همکاریهای بریکس با کشورهای افریقایی بسیار زیاد بوده و رو به افزایش نیز هست. در اهمیت اوجگیری ستاره اقبال اقتصادهای افریقایی و پتانسیل توسعهای آنها در سالهای آینده هیچ شکی وجود ندارد. تولید ناخالص داخلی افریقای جنوبی تقریبا یکچهارم تولید ناخالص داخلی افریقا را تشکیل میدهد و تازه باز هم در مقایسه با سایر کشورهای بریکس، رقمی بسیار پایین را به نمایش میگذارد. این رقم یکچهارم رقم مشابه در روسیه است که آن هم باز در مقایسه با سایر کشورهای بریکس رقم قابل توجهی نیست. با وجود این، افریقای جنوبی مسیری مهم برای سایر کشورهای بریکس تلقی میشود چون میتواند همکاریهای متقابل و موثری را در آینده بین کشورهای بریکس و کشورهای قاره افریقا رقم بزند، به خصوص از این جهت که ایده بریکس اکنون از ایده همکاری اقتصادی فراتر رفته و شامل مسائل دیگری مثل سیاست بینالملل و ساختارهای ژئواستراتژیک میشود. بریکس حالا سکویی برای گفتوگو و همکاری بین بازارهای نوظهور و اقتصادهای رو به توسعه برای تغییر آینده است.
کشورهای بریکس موقعیت مهمی را در ساختار اقتصادی و سیاست جهانی اشغال کردهاند. چین و روسیه دو عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد هستند و برزیل، هند و افریقای جنوبی نیز قدرتهای مهمی در امریکای جنوبی، آسیا و افریقا به شمار میروند. به لحاظ اقتصادی، تولید ناخالص داخلی این پنج کشور حدود ۲۰ درصد از کل تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل میدهد. مساحت و جمعیت آنها نیز روی هم ۳۰ درصد و ۴۳ درصد از مساحت و جمعیت کل دنیا را تشکیل میدهد.
به لطف همکاری اقتصادی و تجاری نزدیک بین بریکس و کشورهای افریقایی، افریقا از معضلاتی مثل بحران مالی بینالمللی و ناآرامیهای شمال این قاره جان به در برده و حالا برنامههای همکاری متقابل بین افریقا و بریکس دارد به توسعه پایدار در این قاره کمک میکند. در ظرف یک دهه، کشورهای بریکس با تجارت و سرمایهگذاری در افریقا سهم زیادی در کاهش فقر در آن بازی کردهاند و قصد بر این است که رویه مشابهی در آینده ادامه داشته باشد.
یکی از نشانههای این رویه، در تاسیس بانک توسعه جدید و نیز مرکز منطقهای افریقا دیده شده است. بانک توسعه جدید متعهد شده که از توسعه زیرساختها و توسعه انرژی سبز در افریقا حمایت کند. مثلا این بانک ظرف ۱۸ ماه، ۱.۵ میلیارد دلار به افریقای جنوبی وام داده است.
چین به عنوان بزرگترین کشور در اقتصاد بریکس مطرح است و منافع خود را در آن دنبال میکند. چین در همین راستا بریکس را با سایر پلتفرمهای همکاری از جمله فوروم همکاری افریقا و چین (فوکاک) همراه کرده و معتقد است که از این راه میتوان صنعتیسازی در افریقا را با سرعت زیادی پیش برد.
فوکاک در سال ۲۰۰۰ تاسیس شد و از آن زمان موتور مناسبات چین و افریقا بوده. چین به منظور به جلو راندن صنعتیسازی افریقا، صندوق چین-افریقا برای همکاری صنعتی را نیز به راه انداخته است. بریکس در عین حال در چارچوب برنامه جاده ابریشم جدید در افریقا حضور دارد. بریکس باعث شده سایر مکانیسمهای همکاری منطقهای در افریقا نیز فعال شوند و از پروژههای برنامه جاده ابریشم جدید استقبال کنند. مثلا روسای جمهور کامرون، نامیبیا و زیمبابوه از جمله رهبرانیاند که گسترش استراتژیهای توسعه خود را در چارچوب این برنامه ممکن میبینند. همچنین بهبود ارتباطات زیرساختی و تقویت همکاری و ظرفیت صنعتی به حوزههای مهمی در مناسبات چین و افریقا در سالهای اخیر بدل شدهاند و میتوانند به کاهش فقر نیز منجر شوند.
ارتباط متقابل چین و افریقا و ظرفیت همکاریهای صنعتی میان آنها اخیرا نتایج زیادی را به وضوح به نمایش گذاشته است. از آن جمله، راهآهن آدیسآبابا- جیبوتی است که در اکتبر سال ۲۰۱۶ افتتاح شد و نیز خط آهن مومباسا- نایروبی که در ماه می ۲۰۱۷ افتتاح شد. ساخت پارکهای صنعتی در مناطقی از افریقا نیز نتایج اولیه خوبی را به نمایش گذاشته است.
در پی برگزاری نشست بریکس در افریقای جنوبی، قرار است نشست فوکاک (فوروم همکاری چین و افریقا) نیز در سپتامبر امسال در پکن برگزار شود. رهبران چینی و افریقایی جمع خواهند شد تا همکاریهای چین و افریقا در عصر جدید را مورد بررسی قرار دهند. انتظار میرود مکانیسم بریکس در این راستا به خوبی با فوکاک و جاده ابریشم جدید ترکیب شود و توسعه هرچه بیشتری برای افریقا به ارمغان بیاورد.
