دهه آینده سرنوشت متفاوتی برای مریکا در مقایسه با اقتصادهای بزرگ دیگر رقم میزند
هر شکوفایی اقتصادی به تدریج نوعی مازاد به وجود میآورد که بذر نابودی خودش را هم میپاشد. شواهد حاکی از آن است که همین بلا در انتظار آینده امریکا هم هست
آینده نگر/ منبع: نیویورک تایمز/ *روچیر شارما
*استراتژیست امور جهانی و رئیس بخش بازارهای نوظهور در شرکت سرمایهگذاری مورگان استنلی
خیلیها در امریکا از دونالد ترامپ و سیاستهایش دلخورند اما همان آدمها هم میبینند که اقتصاد امریکا دارد روزهای خوشی را میگذراند. امسال به صورت مشخص سال خوبی برای اقتصاد امریکا بوده. از میان اقتصادهای بزرگ دنیا فقط امریکا بوده که در سال ۲۰۱۸ رشد سریعی نشان داده. از آن سو اروپا، ژاپن و بسیاری از اقتصادهای نوظهور را میبینیم که رشدشان آهسته شده. در سهماهه سوم امسال، اقتصاد امریکا رشد ۳.۵ درصدی داشت که در مقایسه با اوضاع یک دهه اخیر خیلی خوب محسوب میشود. اما اینجا یک پرسش مطرح میشود: معمولا وقتی سرمایهگذاران انتظار رشد اقتصادی بالا را دارند بازار بورس سهام هم رشد میکند اما این وضع در امریکای امروز دیده نمیشود. علتش چیست؟ آن هم در شرایطی که پولی که از خارج به سمت امریکا سرازیر شده زیاد است و باعث افزایش ارزش دلار شده.
آنها که مخالف ترامپاند اصولا معتقدند رشد کنونی اقتصاد امریکا نطفهاش پیش از آنکه او حتی به نزدیکی کاخ سفید هم برسد بسته شده بوده؛ یعنی در دوران پس از وقوع بحران مالی سال ۲۰۰۸. البته آنها حق هم دارند. امریکا با نظام اقتصادی انعطافپذیرش موفق شد سریعتر از اقتصادهای دیگر به معضل بدهیهای آشکارشده در جریان بحران اقتصادی واکنش نشان بدهد. امریکا خانوارها و نهادهای مالی را مجبور کرد که سریعتر بدهیهایشان را کاهش بدهند و بعد هم راه برای آنکه آنها دوباره به خرجکردن و مصرف بیفتند توسط بانک مرکزی امریکا فراهم شد. همچنین پولی که به سمت غولهای تکنولوژیک امریکایی سرازیر شد باعث احیای مجدد اقتصاد امریکا شد.
در همین میان در دو سالی که دونالد ترامپ بر سر کار بوده، سیاستهایی مثل کاهش مالیات و تنظیمزدایی اجرا شده که اقتصاد امریکا را تکان داده، باعث افزایش مصرف شده و بعضی از شرکتهای امریکایی را ترغیب کرده که برخی از سرمایههایی را که در خارج کشورند به داخل امریکا بازگردانند.
اما اقتصادهایی که در یک دهه خاص خیلی موفقاند در دهه بعد معمولا اینطور باقی نمیمانند. هر شکوفایی اقتصادی به تدریج نوعی مازاد به وجود میآورد که بذر نابودی خودش را هم میپاشد. شواهد حاکی از آن است که همین بلا در انتظار آینده امریکا هم هست.
اقتصاد امریکا در ۹ سال گذشته در حال رشد بوده و اگر این وضع تا آگوست سال آینده ادامه پیدا کند یعنی این اقتصاد در نوع خودش رکورد خوبی زده. معمولا وقتی اوضاع اقتصاد خیلی خوب است، شرکتها هم زیادی اعتماد به نفس پیدا میکنند و زیر بار بدهیهای سنگین برای تحقق توسعه مورد نظرشان میروند. این غیرعادی نیست. اما اینکه یک دولت هم مثل همین شرکتها عمل کند غیرعادی است. سیاست کاهش مالیاتی ترامپ باعث شده که کسری بودجه امریکا حالا حدود ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی باشد، یعنی بالاترین سطح آن در شرایطی غیر از دوران پسارکود یا دوران پساجنگ. این یعنی دولت برای تداوم تحریک اقتصاد عملا راه دشواری را در پیش خواهد داشت. وقتی تاثیر سیاست کاهش مالیاتها کمرنگ شود و اوضاع خوب دلار هم تغییر یابد، اقتصاد امریکا با مشکل رشد مواجه خواهد شد.
با وجود همه اینها، به نظر نمیرسد که بازار سهام امریکا از حالا به بعد راهی برای گسترش مناسب پیش رو داشته باشد. این بازار حالا ۶۰ درصد از اقتصاد امریکا بزرگتر است؛ اتفاقی که قبلا فقط در دهه ۱۹۲۰ و اواخر دهه ۱۹۹۰ افتاده بود. از سوی دیگر، شرکتهای بزرگ تکنولوژیک که بازار و اقتصاد امریکا را پیش بردهاند حالا با تهدید قوانین تنظیمکننده مواجهاند و با کاهش سود مواجه خواهند شد.
مخالفان ترامپ از مجموعه شرایط اینطور برداشت خواهند کرد که قرار است او امریکا را به یک زوال ناگهانی بکشاند. اما مسئله این نیست. این دهه از اقتصاد امریکا در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما شروع شد و در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ ادامه دارد. اقتصاد معمولا بیش از آنکه تحت تاثیر اقتصاد باشد، توسط سیکلهای درونی خودش به جلو میرود و این سیکل در امریکا مدتها در جهت مثبتی پیش رفته اما اصلا معلوم نیست که باز همینطور پیش برود.
در شرایطی که در امریکا شاهد افزایش بدهی دولتی و افزایش فعالیت شرکتها و افزایش بدهی آنها هستیم، کشورهای مختلف دنیا – از فرانسه گرفته تا برزیل- در مرحله پاکسازی اقتصادی هستند؛ مرحلهای که بازگشت مجدد اقتصاد آنها را نوید میدهد. اوضاع این اقتصادها عالی نیست و ممکن است با موانع سختی نیز مواجه شوند. اما آنها دارند به آغاز یک سیکل جدید نزدیک میشوند، درحالی که امریکا دارد به پایان یک سیکل قدیمی میرسد. اگر به تجربه تاریخی در این خصوص اعتماد داشته باشیم، بیشک خواهیم دید که دهه بعدی برای اقتصادهای دیگر دنیا بهتر از اقتصاد امریکا از آب درخواهد آمد.
