جفری ساکس، اقتصاددانی که در 28سالگی استادتمام دانشگاه هاروارد شد
موفقیتهایی که ساکس در هلند به دست آورد باعث شد برنامههایش در برخی از دیگر کشورها نظیر اسلوونی و استونی نیز دنبال شود تا بتوانند اقتصاد خود را به ثبات برسانند.
آینده نگر
28 سال بیشتر نداشت که به عنوان جوانترین استاد دانشگاه هاروارد در تاریخ این دانشگاه مشغول به کار شد. جفری ساکس اکنون 64ساله است، اقتصاددانی که نظیر او کمتر پیدا میشود. او بیشتر به دلیل فعالیت در زمینه توسعه اقتصادی و مبارزه علیه فقر در جهان شناخته میشود. البته او در اکثر زمینههای اقتصادی دستی بر آتش دارد اما اینها نمونههای برجسته فعالیتهای این اقتصاددان تاکنون به شمار میآید. برای مثال او سازمانی غیردولتی برای پایان بخشیدن به فقر مطلق و گرسنگی راهاندازی کرده و در این زمینه کار میکند. حتی پروژههای مهمی را در این زمینه در سازمان ملل به عهده گرفته و تا حدودی به سرانجام رساندهاست. به همین دلیل است که نام او با پدیده فقر گره خوردهاست.
نقشی که ساکس به عنوان یک اقتصاددان در سیاستگذاریهای اقتصاد بینالملل داشته، مثالزدنی است. برای مثال او در دهه 80 میلادی به بسیاری از اقتصادهای امریکای لاتین نظیر برزیل، بولیوی و پرو کمک کرد افسار تورم بیرویه در اقتصاد خود را به دست بگیرند. علاوه بر آن به اقتصادهای در حال توسعه راهکارهایی داد تا بتوانند خود را از بار سنگین بدهیها نجات بدهند. به این ترتیب ایدهها و برنامههای اقتصادی او در دهه 80 به بعد مورد استقبال بسیاری قرار گرفت. نقش او فقط در مورد اقتصادهای نوظهور یا اقتصادهای در حال توسعه قابل مشاهده نیست بلکه در اقتصادهای توسعهیافته هم میتوان نقش او را مشاهده کرد. برای مثال در هلند موفق شد با برنامههایش تکانی به بازار اقتصادی این کشور بدهد. او برنامهای برای وزیر اقتصاد و دارایی هلند نوشت که در نهایت به هلند کمک کرد با یکسری برنامههای اصلاحی خود را از بیماریهای اقتصادی نجات و بدهیهایش را کاهش بدهد. به همین خاطر او به یکی از افتخارات هلندیها تبدیل شدهاست.
قدمی برای توسعه پایدار جهانی
موفقیتهایی که ساکس در هلند به دست آورد باعث شد برنامههایش در برخی از دیگر کشورها نظیر اسلوونی و استونی نیز دنبال شود تا بتوانند اقتصاد خود را به ثبات برسانند. او حتی به گورباچف کمک کرد تحولاتی را در اقتصاد ایجاد کند که در نهایت مدال لئونتیف را به خاطر خدماتش به اقتصاد روسیه دریافت کرد. او قهرمان توسعه پایداری اقتصادی است. رفتهرفته از توسعه اقتصادی به توسعه پایداری جهانی رسید تا جایی که محیطزیست هم به یکی از دغدغههای مهمش تبدیل شد. او در همین زمینهها با هند و چین همکاریهایی داشته و برای توسعه پایدار در این کشورها تلاشهای بیوقفه داشتهاست.
توسعه اقتصادی، بهبود وضعیت فقر، سلامت و سیاستگذاریهای امدادی و محیطزیست پایدار از جمله مباحث مهمی است که ساکس توجهی ویژه به آنها داشتهاست. او کتابها و مقالههایی در زمینه تغییرات آبوهوایی، فجایع زیستمحیطی و جهانیسازی نوشتهاست. از سال 1995 به بعد نیز تلاش عمدهای برای پایان بخشیدن به فقر مطلق در آفریقا داشتهاست. برای مثال در مورد آفریقا نظرش این است که بذر و کود مناسب باید به دست مردم این کشور برسد تا بتوانند محصولات خوبی را پرورش بدهند. به این ترتیب کشاورزان میتوانند درآمد خود را افزایش بدهند و از این طریق وضعیت معیشتی و زندگیِ بهتری داشتهباشند.
ساکس همیشه هم تحسین و هم نقد را در دستور کار خودش قرار داده، این در حقیقت فلسفه اقتصادی اوست. او معتقد است کشورهای فقیر به هیچ عنوان در دام فقر گرفتار نشدهاند و در نتیجه همیشه منتقد آن دسته از اقتصاددانهایی بوده که در این زمینه معتقدند فقر تلهای برای کشورهای فقیر است و راه فرار ندارند. او همیشه رویکردهای چندمنظوره را به عنوان راهکار اقتصادی در دستور کار خود قرار داده و به همین خاطر امری نظیر کمکهای خارجی را هیچگاه برای توسعه اقتصادی از برنامههای خود خارج نمیکند. این اقتصاددان با همین رویه اقتصادی موفق شده تاکنون جوایز بسیاری دریافت کند و نام خودش را به جهانیان بشناساند.
بیوگرافی
جفری ساکس
متولد پنجم نوامبر 1954 در دیترویت در میشیگان است. بعد از تکمیل دوران تحصیل پیش از دانشگاه، قدم به هاروارد گذاشت. جفری ساکس مدرک لیسانس، فوق لیسانس و دکتری خود را از دانشگاه هاروارد در رشته اقتصاد دریافت کرد و در 28سالگی در همان دانشگاه به عنوان جوانترین استاد مشغول به کار شد. در حال حاضر در دانشگاه کلمبیا تدریس میکند. رساله دکتری او درباره «فاکتور هزینهها و تطابق اقتصاد آزاد: نظریه و اسناد» بود. 19 سال به عنوان استادتمام در دانشگاه هاروارد فعالیت کرد. او به غیر از تدریس، در بخشهای دیگری نیز در دنیای اقتصاد فعالیت داشتهاست. بخشی از فعالیتهای مهم او به محیطزیست مربوط میشود و به همین خاطر در موسسه زمین به عنوان رئیس این موسسه پژوهشهای پیچیدهای در رابطه با علوم طبیعی و مشکلاتی که برای زمین پیش خواهد آمد انجام داده است. در حال حاضر نیز در همین زمینهها مشغول به کار است.
