برای ورود به چهارمین انقلاب صنعتی آماده هستید؟

گزارش مجمع جهانی اقتصاد از مدیران شایسته برای دنیای جدید کسب­ و کار

آینده نگر

قرن 18 میلادی زمانی است که رفته‌رفته جوامع روستایی شروع به تغییر شکل كردند و جوامع صنعتی جای آنها را گرفتند. نساجی و راه­آهن و پیدایش ماشین بخار دست به دست هم دادند تا این دوران نام انقلاب صنعتی اول را به خود بگیرد. قرن نوزدهم تا اوایل قرن بیستم عرصه تاخت و تاز صنعت نفت و فولاد بود و به میان آمدن صنعتی به نام برق. این دوران تبدیل شد به آغاز تولید انبوه و همراهش تلفن و ضبط صوت هم از راه رسید؛ انقلاب صنعتی دوم. پس از جنگ جهانی دوم زمینه برای رسیدن به انقلاب دیجیتال فراهم شد، انقلابی که از دهه 80 میلادی آغاز شد و کامپیوترها و اینترنت و تکنولوژی ارتباطات را بر دنیا حاکم کرد. حالا مدتی است که مجمع جهانی اقتصاد فرارسیدن انقلاب صنعتی چهارم را متذکر شده است. انقلابی به معنای سلطه جهان مجازی و از راه رسیدن فناوری­هایی که نه‌تنها در دنیای تجارت که حتی در بدن انسان هم تغییراتی ایجاد می‌کنند. در این دوره قرار است تقسیم کار میان انسان و تکنولوژی بازتعریف شود و دنیایی از فرصت­های تازه و البته خطرات جدید را پیش رو بگذارد. مجمع جهانی اقتصاد به صورت مدام در مورد این عصر جدید مطلب منتشر می­کند و آماده­باش می­دهد. در آخرین مطلبی که این سازمان منتشر کرده است به ویژگی­های رهبران انقلاب صنعتی چهارم اشاره شده است، کسانی که قرار است مدیریت کسب‌وکار را برای گذر کم­هزینه­تر به دوره بعدی بر عهده داشته باشند. ترجمه این مطلب را در این بخش می­خوانید.

یک سال پیش در نخستین گزارشی که از میزان آمادگی کسب‌وکارها برای ورود به دوره چهارم انقلاب صنعتی تهیه شد، 86 درصد از مدیرانی که از آنها سوال شده بود گفته بودند که سازمان آنها «تمام تلاش خودش را می‌کند» تا نیروی انسانی مورد نیاز برای ورود به چهارمین انقلاب صنعتی را خلق کند. امسال کمتر از نیمی از آنها این جمله را تکرار کردند.

این موضوع نشان می­دهد که نه‌تنها تغییر قابل توجهی در رفتار آنها به وجود آمده است بلکه بیانگر برخورد بهتر آنها با این مفهوم است. این موضوع نشان می­دهد که مدیران فهم بسیار عمیق­تری از انقلاب چهارم صنعتی به دست آورده­اند و بهتر می­دانند چه چالشی در پیش روی آنها قرار دارد. حالا این مدیران، کارها و تلاش­هایی را که باید برای ورود به دوره چهارم انقلاب صنعتی در پیش بگیرند با دید واقع­گرایانه­تری می­بینند.

گزارش دوم با نام «رهبری در انقلاب صنعتی چهارم؛ چهره­های پیشرفت» منتشر شده است. در این گزارش باز هم از مدیران پرسیده شده که چگونه قرار است سازمانشان را برای موفقیت در چهار حوزه جامعه، استراتژی، تکنولوژی و استعداد آماده کنند. علاوه بر تحقیق سالانه برای پی بردن به انگیزه­ و راهکارها، در پی این هم بوده‌ایم که کشف کنیم رهبران چگونه پیش می­روند و در چه نقاطی به بهترین نتیجه می­رسند و چه عاملی موفق­ترین رهبران را از دیگران متمایز می­کند.

در حالی که بسیاری از مدیران با سر درآوردن از پیچیدگی­های انقلاب چهارم کلنجار می­روند، برخی از رهبران هستند که به نظر می­رسد قضیه را درست متوجه شده­اند. ما چهار تیپ رهبر متمایز را یافتیم که به باور ما می‌توانند برای مدیرانی که با چالش­های حاصل از انتقال به عصر دیجیتال دست به گریبان هستند، نقش الگو را بازی کنند. پیش از اینکه این چهار تیپ مدیریتی را مرور کنیم بد نیست نگاهی به دستاوردهای کلیدی گزارش مذکور بپردازیم.

مدیران تعهدی عمومی به پیشرفت جهان بیان کرده­اند. رهبران در زمان امتیازدهی سالانه کارشان از تاثیرات اجتماعی به عنوان مهم­ترین عامل نام برده­اند. از دید آنان این عامل حتی پیش از عملکرد مالی و یا رضایت کارمندان و مشتریان قرار دارد. در سال گذشته نزدیک به سه‌چهارم از پاسخ­دهندگان گفته­اند که سازمان­هایشان برای تولید یا تغییر محصولات یا خدمات بر مبنای تاثیر بر اجتماع قدم­هایی برداشته­اند. بسیاری از آنها با انگیزه رشد و فروش بیشتر دست به این کار زده­اند.

مدیران در چالش برای طراحی استراتژی­های موثر مناسب با بازارِ به سرعت در حال تغییرِ امروز هستند. در این میان مسئله تکنولوژی­های جدید که حالا بیشتر از هر زمانی در حال افزایش است هم مطرح می­شود. رهبران گفته­اند که در فهم کامل موقعیت­هایی تجاری که ریشه در تکنولوژی­های جدید دارند به مشکل خورده­اند و در برخی موارد از دید استراتژیکی که بتواند آنها را راهنمایی کند برخوردار نیستند. بسیاری از رهبران گزارش داده‌اند که شرکت­هایشان از سازوکارهای آشکار تصمیم­گیری تیعیت نمی­کنند و محدودیت­های سازمانی دست و پای آنها را برای توسعه و به‌اشتراک­گذاری دانش برای تعریف یک استراتژی موثر می­بندد.

رهبران همچنان به جای اینکه دست به سرمایه­گذاری­های شجاعانه بر روی فکرهای تحوال­آفرین بزنند، ترجیح می­دهند از تکنولوژی­های پیشرفته تنها برای حفاظت از موقعیتشان استفاده کنند. بسیاری از مدیران در واقع دارند سود حاصل از سرمایه­گذاری­شان در حوزه فناوری را در جیب می­گذارند اما دیگران حرکت رو به جلو را همچنان دشوار می­یابند. چالش­های اساسی اینها هستند: تمرکز بیش از اندازه بر روی نتیجه­گیری در کوتاه‌مدت، کامل درک نکردن تکنولوژی­های انقلاب چهارم و انتخاب­های فراون در حوزه فناوری. رهبران به اصول اخلاقی و موضوعات ذاتی مربوط به تکنولوژی­های جدید باور دارند اما شرکت­های کمی هستند که خودشان را برای مقابله با خطرات احتمالی آماده کرده باشند.