موج رسانهای بود
مهمترین اولویت استارتآپها در شرایط فعلی کدام است؟ جذب سرمایه خارجی در سالهای تحریم سختتر است. اکنون باید برای پیشبرد اهداف استارتآپها چه کرد؟
علیرضا صادقیان، موسس نت برگ
موجی که اکنون تحت عنوان موج استارتآپی از آن یاد میکنند در سال گذشته وجود داشت اما به نظر من بیشتر رسانهای بود تا واقعی. اینکه چرا چنین موج رسانهای در سال گذشته حول فعالیت استارتآپها شکل گرفت، سوالی است که باید پاسخ آن را از متخصصان رسانه پرسید.
از نظر میزان استقبال و فعالیت در اکوسیستم استارتآپی، به نظر من تغییری ایجاد نشده است هرچند مشکلات اقتصادی تا حدودی شرایط را عوض کرده است. رشد استارتآپها همچنان ادامه دارد اما مسئلهای که بیش از هرچیز میتواند روند این رشد را تحت تاثیر قرار دهد، مسئله تحریم و آثار اقتصادی آن است. استارتآپها در شروع کار به تزریق سرمایه قابل توجه نیاز دارند.
جذب سرمایههای بزرگ در آغاز کار از یک میلیارد تا 3 میلیارد تومان، در اولویت استارتآپهاست و پس از اینکه شرکتها بزرگتر و فعالیت آنها بیشتر شد، این رقم به 100 میلیارد هم افزایش پیدا میکند. در شرایط کنونی اقتصاد کشور این پولهای بزرگ به سختی تامین میشود و با توجه به تحریمهای امریکا علیه ایران و تشدید محدودیتهای اقتصادی علیه کشورمان پس از نوامبر سال جاری میلادی، دسترسی به سرمایه خارجی هم سختتر شده است.
سرمایهگذاران خارجی در سال گذشته و پیش از خروج ایالات متحده از توافق بینالمللی برجام رغبت بیشتری به حضور در اکوسیستم استارتآپی ایران نشان میدادند. دو مورد از استارتآپهای بزرگ کشور موفق به جذب سرمایه خارجی شده بودند و در استارتآپهای کوچک هم سرمایهگذاریهایی انجام شده بود که به دلیل اندازه کوچک استارتآپها یا دیگر سیاستهای شرکتها اعلام نشده بود. غرض اینکه فرصت جذب سرمایه خارجی تا حدودی در سال گذشته فراهم شده بود.
از نظر فعالیتهای استارتآپی هنوز در اول راه هستیم بنابراین نمیتوان حرفی از اشباع این اکوسیستم زد. فکر میکنم حتی 10 درصد این مسیر را هم طی نکردهایم. مقایسهای سطحی از کارهای انجامشده با خلأهای موجود در فضای کسبوکار کشور نشان میدهد که چقدر جای خالی برای کار بیشتر وجود دارد. به نظر میرسد که ایرانیان تازه در حال یادگیری الفبای فعالیتهای استارتآپی هستند اما در شرایطی که مشکلات سیاسی رفع شود، استارتآپهای ایرانی ظرفیت بینالمللی شدن را دارد و از نظر من حرفهای زیادی برای گفتن از سوی فعالان استارتآپی ایران در فضای بینالمللی داریم. نکته دیگر اینکه ایران میتواند در منطقه خاورمیانه و غرب آسیا نقش ویژهای در توسعه کسبوکارهای استارتآپی ایفا کند چراکه ظرفیتهای مثالزدنیای مثل نیروی انسانی تحصیلکرده و جمعیت قابل توجه کشور از مزیتهای آن نسبت به کشورهای همسایه است.
در شرایط کنونی صندوقهای سرمایهگذاری خوبی در کشور ایجاد شده و سرمایهگذاران تمایل به سرمایهگذاری نشان میدهند اما مشکل این است که حجم این سرمایه محدود است و پاسخگوی رشدی که ظرفیت آن در اکوسیستم استارتآپی ایران وجود دارد، نیست. از سوی دیگر در یک سال گذشته شرایط اقتصادی به گونهای پیش رفته که صاحبان سرمایههای خرد کمتر تمایل به سرمایهگذاری در استارتآپها نشان میدهند. بازدهی سرمایه در استارتآپها به شکیبایی بیشتری نیاز دارد و البته بازگشت سرمایه کمتر در این حوزه تضمین شده است. با توجه به این مسئله در اکوسیستم استارتآپی بیشتر صاحبان سرمایههای خرد به سوداگری در بازارهای دیگر مثل مسکن، ارز و طلا تمایل نشان دادند چراکه میتوانند در کوتاهمدت به سود برسند. این شرایط باعث شد بخش استارتآپی از منظر جذب سرمایه تضعیف شود.
در مجموع در حوزههای استارتآپها به سرمایه بیشتری نیاز داریم و البته به سرمایهگذار خارجی که نهفقط پول بلکه دانش را هم به کشور وارد کند و پرورش دهد و سپس آنها را به کشورهای دیگر صادر کنیم. آینده اکوسیستم استارتآپی ایران در گرو بالغتر شدن سرمایهگذاران، موسسان و دانش نیروی انسانی است. آینده اقتصاد جهان به سمت فعالیتهای استارتآپی میل میکند و اگر اطمینان سرمایهگذاران را جلب کنیم و از حمایت دولت برخوردار شویم، به بهترین شکل ممکن از فرصتهای پیش رو استفاده خواهیم کرد. بدون سرمایهگذاری در استارتآپ های کنونی و استفاده از تخصص نیروی انسانی داخلی فرصت حرکت در این مسیر را از دست خواهیم داد درحالیکه با توجه به این حوزه میتوانیم به عنوان یکی از کشورهای سرآمد جهان در زمینه کسبوکارهای نوپا فعالیت کنیم.
*آینده نگر
