آسیا از پریشاناحوالیِ بازارهای نوظهور در امان نیست
بازارهای نوظهور یا اقتصادهای نوظهور، اصطلاحی که چند سالی است بر سر زبانها افتاده، ابتدا چند اقتصاد محدود بود؛ یعنی برزیل، چین، روسیه و هند. اما به مرور بسیاری از اقتصادها نیز در این محدوده قرار گرفتند، از جمله ایران. اکنون روزهای پریشانی اقتصادهای نوظهوری نظیر ترکیه و آرژانتین است. آسیا از این پریشانی در امان خواهد ماند؟
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر / منبع اصلی: اکونومیست
راههای زیادی برای حمایت از ارز وجود دارد. یک رستوران زنجیرهای اندونزیایی به اسم ایام گپرک جوآرا وجود دارد که اگر کسی بگوید آن روز دلار را در ازای روپیه فروخته، میتواند یک ماه غذای رایگان دریافت کند. این رستوران، نام این افراد را «مبارزان روپیه» گذاشته و براساس گزارش رویترز تاکنون به 80 نفر از این افراد، غذای رایگان دادهاست.
شاید رستوران گپرک باید پیشنهاد خود را به کارکنان بانک اندونزی نیز بگوید؛ بانک مرکزی این کشور تنها 20دقیقه با این رستوران فاصله دارد. اینجا برای حمایت از روپیه، میلیاردها دلار ارز خارجیِ ذخیرهشده فروخته شدهاست. بهرغم این تلاشها و همچنین چهار مرتبه افزایش نرخ بهره، باز هم روپیه از ابتدای امسال تاکنون 10درصد از ارزش خود را در برابر دلار از دست دادهاست. اکنون روپیه به سطوحی رسیده که آخرین بار در زمان بحران مالی آسیایی در سالهای 1997 تا 1998 به آن رسیدهبود.
روپیه هند وضعیتی بدتر از این دارد و به پایینترین سطح خود در برابر دلار سیدهاست. در عینحال بازار سهام آن نیز سقوط کردهاست. شاخص هنگکنگ از اواخر ژانویه تاکنون 20درصد ریزش داشتهاست. بازار خرسی هم به معنای واقعی در بازار مینلندِ این روزهای چین تعریف میشود.
گویی در اقتصادهای نوظهور، دنیا زیر و زبر شدهاست. اقتصادهایی که از رشد خوبی برخوردار بودند و قیمت مصرفکننده در آنها ثباتی نسبی داشت اکنون وارد بحرانی عجیب و باورنکردنی شدهاند. از پاکستان گرفته تا آرژانتین و ترکیه؛ همگی این روزها با بحران دستوپنجه نرم میکنند. نرخ تورم در پاکستان دورقمی شدهاست. رشد تولید ناخالص داخلی هند در سهماهه تابستان 8درصد، در اندونزی 5درصد و در چین 6درصد بودهاست. هیچکدام از اینها آنچه که انتظار میرفت، نیستند.
جنگ تجاری اوقات چین و هنگکنگ را به کلی تلخ کردهاست. تعرفهها اعمال شده و مصرفکنندگان را بیرمق کردهاست. این جنگ تجاری ظاهراً فقط بازنده دارد. هند و اندونزی موفق شدهاند اقتصادشان را در برابر جنگ تجاری در امان نگه دارند اما این اتفاق تنها به لطف قدرت گرفتن تقاضای داخلیشان بودهاست. البته آنها هم هنوز در معرض خطراتی جدی هستند. هردو به خاطر نفت و افزایش قیمت احتمالیِ آن در معرض خطر قرار دارند.
*خداحافظی تلخ با سرمایهگذاران
اگر سرمایهگذاران هنوز حسوحال سرمایهگذاری در این کشورها را داشتند، میشد به آینده این اقتصادها امید داشت اما دیگر آن شور و اشتیاق در میان سرمایهگذاران نیست. هرچه نرخ بهره در امریکا افزایش پیدا میکند، سرمایهگذاران تمایل کمتری به بازارهای نوظهور پیدا میکنند چرا که آن را جایی خطرناک برای سرمایهگذاری میبینند.
البته برخی دولتها در اقتصادهای نوظهور فکرهایی کردهاند تا سرمایهگذاران خارجی را جذب کنند. برای مثال دولت هند مالیات و قوانین را دستکاری کرده تا فضا برای سرمایهگذاران خارجی جذاب باشد. در اندونزی نیز دولت سعی دارد شرکتها را به همکاری با خارجیها تشویق کند. اما شاید مسئله اصلی به وضعیت ارزیِ این اقتصادها مربوط میشود. برای مثال منطق استفاده از روپیه باید تغییر کند تا فضای کلی نیز عوض شود.
برخی از این اقتصادهای نوظهور باید ارزش ارز خود را پایین بیاورند اما نگرانیهایی دارند که مانع این کار میشود. برای مثال اندونزی میترسد با کاهش ارزشِ ارز خود، بدهیهای خارجیاش سنگینتر شود. در حال حاضر حجم بدهیها در این کشور برابر با 28درصد از تولید ناخالص داخلی است. یعنی اندونزی از ترکیه و آرژانتین هم بدهیِ بیشتری دارد. مقامات این کشور نیز بارها اعلام کردهاند که کاهش ارزشِ روپیه میتواند یادآور بحران بزرگ مالی باشد که در سال 1997 با آن مواجه شدهاند. به هر حال اکنون این اقتصادهای نوظهور وضعیتی شکننده و بسیار آسیبپذیر دارند. آنها تلاش میکنند به سمت بهبود قدم بردارند اما هیچیک از اقتصادهای نوظهورِ آسیایی شرایط خوبی ندارند. امریکاییها نمیتوانند دردی را که بازارهای نوظهور حس میکنند، بفهمند. آسیا با بحران مواجه شده و این بحران تا حدود زیادی از کشوری مانند امریکا نشئت میگیرد. در واقع عدم حضور سرمایهگذاران امریکایی، این اقتصادها را به دردسر انداخته و به نظر میرسد به این راحتی نیز مسئله حل نشود.
