سلطان داده‌ها

لری الیسون و نرم‌افزاری که دنیای کسب‌وکار را به خودش وابسته کرد

زهرا چوپانکاره/ آینده نگر

اگر بنا بود داستان بنا بر جبر زندگی پیش برود، هیچ‌کس فکرش را هم نمی‌کرد که لری کوچک یا حتی لری نوجوان و جوان قرار است آخر قصه در میان ثروتمندترین و سرشناس‌ترین نام‌های دنیای کسب‌وکار قرار بگیرد. زمانی بود که نزدیکانش فکر می‌کردند زندگی‌اش به کلی به جایی نمی‌رسد. لارنس الیسون در محله برانکس نیویورک به دنیا آمد و بداقبالی خیلی زودتر از آنچه که خودش بتواند تشخیص دهد گریبانش را گرفت. 9 ماه بیشتر نداشت که به ذات‌الریه مبتلا شد و مادر 19 ساله‌اش نتوانست از عهده نگهداری او برآید و برای همین لری کوچک را به خاله و شوهرخاله‌اش سپرد و از زندگی پسرش ناپدید شد. لری تا 12 سالگی نمی‌دانست که فرزندخوانده است. پدرخوانده‌اش در دوران بحران اقتصادی کسب‌وکارش در حوزه املاک را از دست داده بود و به عنوان حسابرس خانه‌های دولتی کار می‌کرد و حقوقش کفاف یک زندگی جمع‌وجور را می‌داد. لری از همان کودکی روحیه طغیانگری داشت و بین او و ناپدری‌اش بحث و مجادله‌های بسیاری درمی‌گرفت اما روی دیگر سکه استعداد بالای او در علوم و ریاضیات بود که بعدتر در دانشگاه ایلینویز برایش لقب دانشجوی علوم سال را به ارمغان آورد.

لری دانشجوی سال دوم بود که مادرخوانده‌اش درگذشت و او مدتی ترک تحصیل کرد، بعد دوباره وارد دانشگاه شیکاگو شد اما بعد از ترم اول آنجا را هم ترک کرد. در این مدت پدرخوانده‌اش دیگر شکی نداشت که او قرار نیست به جایی برسد. اما جوانی که بی‌هدف و سرگردان به نظر می‌رسید در همان اندک زمانی که در دانشگاه گذرانده بود با اصول اولیه برنامه‌نویسی کامپیوتر آشنا شده بود. او مهارتی را که کسب کرده بود همراه با آخرین قطره‌های پس‌اندازش که تنها برای چند وعده غذا و چند باک بنزین کافی بود، با خودش به شهر برکلی در کالیفرنیا برد و در آنجا ماراتن کارهای مختلف را آغاز کرد. لری به مدت هشت سال از شغلی به شغل دیگر رفت، از کار فنی برای بنیاد فایرمن و بانک ولز فارگو گرفته تا برنامه‌نویسی در شرکت آمدال و در این میان فرصت یافت تا به عنوان یکی از اعضای تیم تولید سیستم اصلی شرکت آی‌بی‌ام هم فعالیت کند.

 دهه 70: اوراکل وارد می‌شود

سال 1977 الیسون و دو نفر از همکارانش در شرکت آمدال، یعنی رابرت مینر و اد اوتس، شرکت خودشان را تاسیس کردند؛ شرکت سافتور دولپمنت لبز. از همان آغاز کار الیسون به عنوان مدیر اجرایی مشغول شد. کمی بعد او مقاله‌ای خواند با عنوان «مدل ارتباطی داده‌ها برای بانک‌های اطلاعاتی مشترک». مقاله‌ای که توسط ادگار اف کاد نوشته شده بود و مفهومی را توضیح می‌داد که نویسنده در شرکت آی‌بی‌ام به آن دست پیدا کرده بود. کارمندان کاد هیچ‌گونه ظرفیت اجرایی در مفهومی که او معرفی کرده بود پیدا نکرده بودند اما الیسون این ظرفیت را پیدا کرد.

لری و همکارانش توانستند برنده‌ی یک قرارداد دوساله برای ساخت سیستم مدیریت ارتباطات با پایگاه داده‌های سازمان سی‌آی‌ای شوند. کدی که برای این پروژه در نظر گرفته شده بود اوراکل بود. آنها موفق شدند ساخت سیستمی را که به آنها سپرده شده بود یک سال پیش از پایان مهلت قرارداد به پایان برسانند و از مهلت باقی‌مانده برای طراحی نسخه تجاری آن استفاده کردند. آنها نام سیستم تجاری را هم اوراکل گذاشتند. سال 1980 شرکت الیسون تنها هشت کارمند داشت و درآمدش به کمتر از یک میلیون دلار می‌رسید اما یک سال بعد آی‌بی‌ام سیستم اوراکل را برای استفاده در سیستم‌هایش خرید و همن سبب شد تا فروش این نرم‌افزار هر سال دو برابر رشد داشته باشد، جریانی که تا هفت سال پس از آن ادامه داشت. شرکت میلیون دلاری الیسون و همکارانش تبدیل به یک شرکت میلیارد دلاری شد و به یمن وجود بهترین و پرفروش‌ترین محصول تولیدشده‌شان، الیسون نام شرکت را به اوراکل تغییر داد.

سال 1986 شرکت اوراکل سهامش را به صورت عمومی عرضه کرد و در فروش اسمی سهام 31.5 میلیون دلار به دست آورد اما کارکنان جوان شرکت از این میزان درآمد به هیجان آمدند و کم‌کم مبالغه در موفقیت شرکت به ضرر آن تمام شد. سال 1990 شرکت برای اولین بار گزارش زیان مالی داد و سرمایه‌هایی که به سویش جاری بود تا 80 درصد افت کرد تا جایی که به نظر می‌رسید شرکت اوراکل در آستانه ورشکستگی قرار گرفته است. وقتی که سرانجام نیاز به تغییر در شرکت به رسمیت شناخته شد، الیسون عذر اکثر کارمندان جوان رده‌بالای اوراکل را خواست و به جای آنها تیمی از مدیران باتجربه سر کار آورد. برای اولین بار الیسون هم تصمیم گرفت که وجه مدیریتی کار را به دست متخصصان بسپارد و انرژی خودش را روی توسعه و طراحی محصولات متمرکز کرد. سال 1992 نسخه جدید بانک اطلاعاتی شرکت یعنی اوراکل 7 راهی بازار شد، نسخه‌ای که توانست خاک بازار را به توبره بکشد و به عنوان برترین محصول حوزه نرم‌افزارهای مدیریت داده مطرح شود. ظرف مدت دو سال سهام شرکت بیشتر ارزش پیشین خودش را در بازار سهام احیا کرد.

 اعتیاد دنیای کسب‌وکار به اوراکل

در دهه 90 میلادی شکوه اوراکل همچنان رو به رشد بود. بانک‌های امریکایی، شرکت‌های هواپیمایی و اتومبیل‌سازی و خرده‌فروشی همگی برای مدیریت داده‌های اطلاعاتی خود به نرم‌افزار اوراکل محتاج بودند. با رهبری الیسون شرکت اوراکل سردمدار آماده‌سازی برنامه‌های کاربردی کسب‌وکار در فضای اینترنت شد. رشد اینترنت و به دنبال آن گرم شدن بازار تجارت الکترونیک سبب شد تا سود شرکت تنها ظرف سه ماه از سال 2000 به رشد 76 درصدی برسد.

سال 2004 الیسون به منظور گسترش بازار اوراکل دست به یک سری خریدهای استراتژیک زد. این شرکت بیش از 25 میلیارد دلار ظرف تنها 3 سال برای خرید گروهی از شرکت‌های کوچک و بزرگ تولیدکننده نرم‌افزار مدیریت داده هزینه کرد. اولین خرید هنگفت این شرکت در انتهای سال 2004 بود، زمانی که شرکت پیپل سافت را به قیمت 10.3 میلیارد دلار خرید. هنوز جوهر قرارداد خرید آن شرکت خشک نشده بود که الیسون به سراغ خرید شرکت ریتک رفت و توانست در رقابت با شرکت اس‌ای‌پی آن را به مجموعه خودش ملحق کند. یک سال بعد شرکت اوراکل مالک یکی از شرکت‌های رقیب یعنی سیبل سیستمز شد. این خریدهای جسورانه تا سال‌ها ادامه یافت و اوراکل را تبدیل به امپراتوری گسترده‌ای کرد که اغلب شرکت‌های قابل توجه در حوزه نرم‌افزار و تولید پایگاه‌های اطلاعاتی را در اختیار داشت. شرکت تبدیل به بزرگ‌ترین شرکت نرم‌افزارهای کسب‌وکار در دنیا شد و حالا از فهرست 100 شرکت برتر مجله فورچون، تک‌تک نام‌ها برای کارشان از نرم‌افزار اوراکل استفاده می‌کنند.

لری الیسون در سپتامبر سال 2014 از مقام خود به عنوان مدیرعامل شرکت کناره گرفت و از آن زمان به بعد با عنوان رئیس هیئت مدیره و رئیس بخش تکنولوژی شرکت مشغول به کار است.

حاشیه‌هایی بر زندگی لری الیسون

• لری الیسون علاوه بر شرکت خودش در دو شرکت دیگر هم سهام دارد: شرکت پایگاه داده نتسوییت و شرکت لیپفراگ اینترپرایز، تولیدکننده زیرساخت‌های آموزشی.
• الیسون در دهه گذشته میلیون‌ها دلار خرج خرید املاک مجللی در مالیبوی کالیفرنیا، یک زمین گلف در رانچو ماریگای کالیفرنیا و چندین خانه و زمین و بنای دیگر در امریکا کرده است.
• الیسون به دریانوردی بسیار علاقه‌مند است و همراه با شرکت بی‌ام‌و تیم مشترکی قایق‌رانی تشکیل داد که در سال 2010 کاپ قهرمانی مسابقات امریکا را از آن خود کرد. الیسون به صورت جدی ورزش می‌کند و بارها در هنگام ورزش‌هایی از جمله موج‌سواری، دوچرخه‌سواری کوهستان و… آسیب جدی دیده است.
• او در سال 2010 تعهدنامه‌ای امضا کرد که به سبب آن قرار است به مرور 95 درصد از ثروتش را صرف امور خیریه کند. او در نامه‌ای نوشته است: «تا همین حالا هم میلیون‌ها دلار صرف تحقیقات پزشکی و آموزش کرده‌ام و در طول زمان میلیاردها دلار دیگر هم به آن اضافه می‌کنم.» او در سال 2016 اعلام کرد که 200 میلیون دلار به دانشگاه کالیفرنیای جنوبی کمک می‌کند تا با این سرمایه یک مرکز جدید تحقیقات سرطان در غرب لس‌آنجلس تاسیس کنند.