این روزها پرداخت الکترونیکی یکی از اموری است که توسط بسیاری از مردم طی فرآیندهای خرید و فروش چه در زندگی روزمره و چه حین انجام کسبوکار مورد استفاده قرار میگیرد. پرداخت الکترونیکی باعث ایجاد تغییرات بسیاری در شیوه انجام مبادلات مالی کسبوکارها شده است. در این یادداشت تلاش شده است به مرور مزایای پرداخت الکترونیکی برای کسبوکارها پرداخته شود.
منظور از پرداخت الکترونیکی، هر گونه پرداخت وجه الکترونیکی برای خرید خدمت یا کالا توسط مشتریان از طریق سایتها، اپلیکیشنهای موبایل، پایانههای فروشگاهی (POS)، انتقال وجه کارت به کارت و انواع دیگر روشهایی است که در آن از مبادله مستقیم اسکناس، سکه، چک یا به صورت کلی پول فیزیکی خبری نیست و مبادله بر مبنای راهکارهای فناورانه مبتنی بر تکنولوژیهای روز نظیر کارت مغناطیسی، کارت هوشمند، سامانههای نرمافزاری یا درگاههای پرداخت آنلاین،NFC ،Bluetooth، پولهای دیجیتال و نظایر آنها صورت میپذیرد.
در دنیای پرتلاطم امروز که فناوری اطلاعات، باعث ایجاد تغییرات متعدد در مدلهای کسبوکار و ارائه خدمات ارزشافزوده شده است، پرداخت الکترونیکی یکی از گزینههای اغلب در دسترس و مطلوب برای مشتریان و مصرفکنندگان شده است. در بسیاری از سایتهای خردهفروشی، مشتریان پس از انتخاب سرویس یا کالای مد نظر خود، فقط باید اطلاعات حسابشان و آدرس محل ارسال کالای خود را وارد کنند.
اطلاعات در یک پایگاه داده در سرور وب خردهفروش ذخیره میشود. هنگامی که مشتری به وبسایت مورد نظر وارد میشود، میتواند با نام کاربری و رمز عبور وارد پنل کاربری خود شود. تکمیل یک فرآیند خرید پس از آن به سادگی و تنها با چند کلیک ساده صورت میپذیرد. مشتری کالا یا خدمات مورد نظر خود را تایید میکند، پرداخت به صورت الکترونیکی انجام پذیرفته و خرید صورت میپذیرد.
در دنیای امروز هر کسبوکار میتواند فارغ از صنعت و اندازهاش، پرداختهای الکترونیکی را پذیرش کند. چیزی که روزی به عنوان مزیت رقابتی یک کسبوکار شناخته میشد، حالا به سرعت تبدیل به یک ضرورت در کسبوکار شده است.
به صورت کلی، پرداخت الکترونیکی باعث کاهش هزینههای کسبوکار میشود. با استفاده از انواع شیوههای پرداخت الکترونیکی، در بازه زمانی مشخص امکان پردازش تعداد بیشتری از پرداختها وجود خواهد داشت و این امکان به کسبوکارها در حفظ و حتی افزایش مشتریان کمک میکند. همچنین احتمال بیشتری وجود خواهد داشت که مشتری به همان سایت تجارت الکترونیکی یا خردهفروشی بازگردد، چرا که پیش از آن اطلاعات خود را در پایگاه دادهی آن سایت وارد و ذخیره کرده است.
استفاده از پرداخت الکترونیکی همچنین باعث مراجعه کمتر فروشندگان به بانکها جهت واریز پول فیزیکی به حسابهایشان شده و از این طریق صرفهجویی گستردهای در زمان و هزینه حملونقل پدید میآید. با تمام مزایای پرداخت الکترونیکی برای مشتری و فروشنده، جای تعجب نیست که استفاده از آن در حال افزایش است.
امروزه با توجه به افزایش گسترده تجارت الکترونیکی، پیدایش استارتآپهای متعدد در حوزههای گوناگون، افزایش آگاهی عمومی و ایجاد دگرگونی در مشاغل سنتی، استفاده بیشمار از شیوههای گوناگون پرداخت الکترونیکی ممکن شده است و به صورت موازی ورود تکنولوژیهای نوین در پایانههای فروش، صندوقهای فروشگاهی، تلفنهای همراه، گجتهای پوشیدنی نظیر ساعت، عینک و … نیز باعث ایجاد دگرگونی عظیم در شیوههای پرداخت الکترونیکی شده است.
انقلاب صنعتی چهارم که با به کارگیری فناوریهای نوین نظیر زنجیره بلوک، اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی، رباتیک و … نظام تولید، مدیریت و حکمرانی را در هر صنعت و کشوری متحول خواهد کرد، در حوزه پرداخت و انجام مبادلات تجاری مفاهیم نوینی نظیر پرداخت اشیاء، قراردادهای هوشمند، شهرهای هوشمند و … را رقم زده است که عدم توجه به روندهای آن میتواند باعث ایجاد چالشی جدی در شیوههای انجام کسبوکار شود.
در دنیای امروز هر کسبوکار میتواند فارغ از صنعت و اندازهاش، پرداختهای الکترونیکی را پذیرش کند. چیزی که روزی به عنوان مزیت رقابتی یک کسبوکار شناخته میشد، حالا به سرعت تبدیل به یک ضرورت در کسبوکار شده است. مزایای اصلی پذیرش پرداختهای الکترونیکی برای کسبوکارها را میتوان در حوزههای زیر دستهبندی نمود:
دسترسی گسترده
به طور قطع مهمترین مزیت پرداختهای الکترونیکی این است که همواره و در همه جا به آن دسترسی وجود داشته باشد. به عنوان مثال، زمانی که یک وبسایت خردهفروشی به درگاه پرداخت الکترونیکی مجهز است، فارغ از مکان جغرافیایی خریدار، خدمت یا کالا قابل ارائه به طیف گستردهتری از مشتریان خواهد شد. همچنین به خریدار این فرصت داده میشود که با توجه به دارایی نقد یا اعتباریش، شیوه پرداخت مورد نظر خود را انتخاب کند.
به صورت کلی میتوان گفت استفاده از شیوههای پرداخت الکترونیکی باعث ایجاد دسترسی گسترده به آن کسبوکار برای دریافت خدمات یا محصولات شود و این یعنی حفظ و حتی افزایش مشتریان، چرا که کسبوکار همه جا حتی فارغ از مرزهای جغرافیایی در دسترس مشتریان است و شرایط پرداخت با توجه به گزینههای در دسترس آنها قابل انتخاب و تصمیمگیری است.
امنیت پیشرفته
بسیاری از کسبوکارهای کوچکتر چکهای شخصی را به دلایل مختلف قبول نمیکنند. با فرض این که همهچیز قانونی است و هیچ مشکلی وجود ندارد، فرآیند احراز هویت مالکین چک و بررسیهای موجودی حساب و نهایتا نقد شدن چک به چندین روز زمان احتیاج دارد و از طرفی اعتبارسنجی افراد نیز مستلزم ایجاد حس اعتماد است. در مقابل، پرداختهای الکترونیکی لحظهای است.
با استفاده از راهکارهای امن سختافزاری و نرمافزاری که امنیت دادهها را پشتیبانی میکنند و تشخیص تقلب را با استفاده از استانداردهای PCI بر عهده دارند، میتوان به طور چشمگیری خطرات ناخواسته را کاهش داد. پردازش بدون کاغذ نیز تقلب را محدود میکند. قطعا کار صندوقدارانی که با پول نقد در صندوقهای فروشگاهی سر و کار داشتهاند نیز ایمنتر خواهد شد، چرا که دیگر کمتر با وجه نقد سر و کار داشته و پرداختها به صورت ایمن در یک محیط الکترونیکی ذخیره میشوند.
مقرون به صرفهتر
در ابتدا پردازش پرداختهای الکترونیکی یکی از گرانترین روشهای پذیرش پول بود. اما در حال حاضر یکی از مقرون به صرفهترین روشهاست. نگارش فاکتورهای کاغذی، انجام محاسبات، تحویل رسید و دریافت پول نقد وقت باارزش خریدار و فروشنده را تا حد زیادی تلف میکرد. به هر حال زمان یکی از ارزشمندترین داراییهای یک کسبوکار کوچک است.
در مقابل، یکپارچگی ایجاد شده توسط نرمافزارهای حسابداری و سختافزارهای فروشگاهی باعث شده است که حداقل زمان برای انجام یک فرآیند خرید حضوری لازم باشد. در فروشگاههای اینترنتی و آنلاین نیز همهچیز توسط CMS فروشگاهی مدیریت شده و فرآیند خرید و فروش در کسری از زمان قابل انجام است. بنابراین فروش به شیوه سنتی جای خود را به فروش آنلاین داده و بسیاری از هزینههای پنهان از بین میرود.
هزینههای انبارداری نیز با شیوههای نوین کنترل موجودی مدیریت شده و کارآیی به طور قابل ملاحظهای افزایش مییابد. در چنین حالتی با سرمایهگذاری مطلوب در زیرساخت نرمافزاری و سختافزاری کسبوکار، سطح رضایت مشتریان ارتقا یافته و بهرهوری در کسبوکار محقق میشود.
پرداخت سریعتر
در بررسی پردازش پرداخت الکترونیکی این نکته واضح است که استفاده از این روشها، باعث تسریع انجام معاملات میشوند و مدیریت و پیشبینی جریان گردش نقدی کسبوکار نیز تسهیل میشود. فاصلهی موجود بین فروش کالا یا خدمت و دریافت وجه معامله و تزریق آن به جریان نقدینگی کسبوکار، همچنین انجام محاسبات سود و زیان در شیوههای دفتری و سنتی از میان رفته، جای آن را نمودارهای لحظهای بدهکاران، بستانکاران، سود، زیان و نظایر آن پر میکند.
بدینترتیب تصمیمگیریهای به موقع در فرآیندهای خرید و فروش محقق شده و قابلیت حفط کسبوکار در شرایط متلاطم اقتصادی وجود خواهد داشت. رشد کسبوکار با رصد لحظهای معاملات تسریعشده قابل تصور خواهد بود و پیشبینیهای لازم برای مواجهه با شرایط گوناگون و تغییرات لحظهای در بازار صورت خواهد پذیرفت.
صرف نظر از اندازه، صنعت و یا مشتری، تقریبا تمام کسبوکارها میتوانند سود خود را با ارسال و دریافت پرداختها به صورت الکترونیکی افزایش دهند. به علاوه، آنها مجبور نیستند در مدل کلی کسبوکار خود به طور کامل تجدید نظر کنند. ذکر این نکته لازم است که پردازش پرداخت الکترونیکی میتواند (به جای جایگزینی) هر گزینهی پرداخت دیگری که در حال حاضر در اختیار کسبوکار قرار دارد را تکمیل کند.
ولی در عین حال نباید از نظر دور داشت که پیشرفت روزمره فناوری و به تبع آن روندهای در حال شکلگیری پرداخت در دنیا، نشاندهنده این حقیقت است که استفاده از پول فیزیکی در حال دگردیسی است و شیوههای نوین پرداخت در دستگاههای Connected و دنیای Seamless هر روز بیش از پیش جای خود را در بین افراد جامعه باز میکنند. چرا که اکنون در این بسترها امکان ارائهی خدمات دارای ارزش افزوده بسیار بیشتر از دنیای کسبوکارهای سنتی وجود دارد و همینطور بقا و رشد کسبوکارها نیز منوط به ایجاد مزیت رقابتی با استفاده از ظرفیتهای بیشمار در این بسترهاست.