بیآبی چطور اقتصاد افریقای جنوبی را تهدید میکند؟
بانک مرکزی افریقای جنوبی در پیشبینیهای رشد اقتصادی امسال این کشور، مسئله خشکسالی را لحاظ نکرده ولی حالا این بحران در تمام ابعاد اقتصاد حس میشود
آینده نگر/ منبع: سیانبیسی
روز صفر چه روزی است؟ روزی که یک شهر مجبور شود شیر آب را به روی ساکنانش ببندد. در دنیایی که تقریبا نیمی از جمعیتش با مشکل کمبود آب مواجهاند، تصور چنین روزی بسیار ناراحتکننده است. اما شهر کیپتاون در افریقای جنوبی که از لحاظ اقتصادی اهمیت زیادی برای این کشور دارد حالا به چنین روزی نزدیک شده است. چهار میلیون ساکن این شهر در نزدیکی روز صفر مجبورند برای دریافت آب آشامیدنی صف ببندند و استفاده از آب را به شدت پایین بیاورند.
کیپتاون دارد سومین سال خشکسالی شدید را پشت سر میگذارد. خشکسالی باعث شده که ذخایر آب سطحی که شهر به آن وابستگی داشت به شدت پایین بیاید. هراس از فرا رسیدن روز صفر آب نیز بسیاری از ساکنان را نگران کرده است. این روز زمانی خواهد بود که سطح آب سدها به ۱۳.۵ درصد برسد. در آن صورت، مقامات شهری اعلام خواهند کرد که این آب تنها به بیمارستانها و برخی موارد استثنایی دیگر اختصاص خواهد یافت و سایر ساکنان این شهر نمیتوانند از آن استفاده کنند و باید به صورت جداگانه سهمیه اندک آب خود را دریافت کنند.
بر اساس قوانین جدیدی که مقامات شهری کیپتاون برای اجتناب از وقوع روز صفر تصویب کردهاند، هر نفر روزانه میتواند تنها ۵۰ لیتر آب مصرف کند و اگر این مصرف بیشتر شود، باید جریمه سنگینی بپردازد. این یعنی دوشگرفتن با آب بسیار کم و استفاده اندک از سیفون توالت. حتی در هتلهای مجلل نیز تمهیداتی در نظر گرفته شده تا مهمانان هتل از وان استفاده نکنند. همچنین تعرفههایی روی آب مصرفی شهروندان اعمال شده تا آنها مجبور به کاهش مصرف باشند. نتیجه این سختگیریها این بود که مصرف روزانه آب در کیپتاون به ۵۶۵ میلیون لیتر کاهش پیدا کرد. این یعنی نصف مصرف آب در همین شهر در زمان مشابه در سه سال پیش.
اما تاثیر این بحران آب روی وضعیت اقتصادی کیپتاون خیلی گستردهتر بوده است. دولت در این زمینه آمادگی درستی نداشته و انتقادات زیادی از این بابت نصیبش شده است. بانک مرکزی افریقای جنوبی در پیشبینیهای رشد اقتصادی امسال این کشور، مسئله خشکسالی را لحاظ نکرده ولی حالا این بحران در تمام ابعاد اقتصاد حس میشود.
یان نیلسن قائممقام شهردار کیپتاون در این خصوص میگوید: «ما مصرف آب را محدود کردهایم اما به هیچ عنوان نمیخواهیم جلوی تداوم فعالیت کسب و کارها گرفته شود. درنتیجه به دنبال راهحل هستیم.»
این وضعیت، خبر بدی برای اقتصاد افریقای جنوبی است چون رشد اقتصادی این کشور در سهماهه سوم سال ۲۰۱۷ تنها 0.8 درصد بود و نرخ بیکاری نیز در سهماهه چهارم سال ۲۰۱۷ به رقم بالای ۲۶.۷ درصد رسید. نرخ بیکاری در کیپتاون حتی از متوسط کشوری هم بالاتر است و به ۳۱.۷ درصد میرسد.
این در حالی است که استانی که کیپتاون در آن واقع شده، ۱۳ درصد از کل اقتصاد افریقای جنوبی را تشکیل میدهد و کیپتاون هم مهمترین شهر آن از لحاظ اقتصادی است. بنابراین، افول کسب و کارها در این شهر به کل اقتصاد کشور لطمه خواهد زد. به همین جهت بوده که دولت برنامههایی را برای تشویق صنایع به تداوم فعالیت – حتی در شرایط بحران آب- آغاز کرده است.
جنبه دیگری از تاثیر بحران آب روی اقتصاد کیپتاون، کاهش بیست درصدی کاشت محصولات کشاورزی در این منطقه است. این مسئله باعث شده که برخی از محصولات غذایی از نقاط دیگر افریقای جنوبی به کیپتاون فرستاده شوند و قیمت آنها بالا برود. اما کشاورزان میگویند حتی اگر امسال باران خوبی هم بیاید، مشکل آنها حل نخواهد شد.
عوامل اجتماعی- اقتصادی نقش مهمی در تشدید بحران آب کیپتاون ایفا کردهاند. مثلا اینکه در فاصله سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۱ جمعیت این شهر ۲.۶ درصد افزایش پیدا کرده است. درواقع مهاجرت گسترده از مناطق روستایی به شهرهای بزرگی مثل کیپتاون باعث شده که این شهر حتی به عنوان دومین شهر بزرگ افریقای جنوبی قادر به مدیریت مسئله تازهواردها نباشد.
از سوی دیگر، مسئله شکاف بین فقیر و غنی هم در بحران آب بیشتر پدیدار شده است. مدیریت آب آشامیدنی به گونهای است که طبقه ثروتمندتر راحتتر آب میخرند و طبقه فقیرتر از عهده هزینه آن برنمیآیند. دولت محلی که از حزب اصلی اپوزیسیون – یعنی اتحاد دموکراتیک- تشکیل شده به خاطر محدودیت تامین آب مورد انتقاد قرار گرفته و منتقدان میگویند باید از سالها پیش که ذخایر سدها کاهش پیدا کرد، تدابیری برای مقابله با بحران اندیشیده میشد. آنها همچنین از نبود یک برنامه مدیریتی هماهنگ و منسجم برای مقابله با بحران آب توسط دولت افریقای جنوبی انتقاد کردهاند. در همین حال، پارلمان افریقای جنوبی در حال بررسی سوءمدیریت مدیران بخش آب در این کشور است.
مقامات افریقای جنوبی حالا میگویند موقتا خطر وقوع روز صفر را از سر گذراندهاند و آن را تا سال آینده به تعویق انداختهاند. اما تهدید بیآبی را تا کی میتوان عقب انداخت؟
