درون بخش خصوصی گفتمان واحد وجود دارد
حاکمیت از طریق اتاق با بخش خصوصی گفتمان داشته باشد. متاسفانه در این مورد ضعف زیادی دیده میشود. دولت بدون حضور اتاق تصمیمات خود را میگیرد و حتی ابلاغ میکند. درحالی که میتواند این گفتمان را داشته باشد و تصمیماتش به مراتب صحیحتر، بهتر و موفقتر از امروز باشد. اما این کار را نمیکند. این گفتمان چیزی است که ما کم داریم و باید ایجاد شود.
محمدرضا انصاری نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران/ آینده نگر
درون بخش خصوصی گفتمان واحد وجود دارد. وقتی شرایط سخت میشود، بخش خصوصی نیز از این گفتمان بازمیماند؛ زیرا هرکس سعی میکند زندگی خود را اداره کند و این همکاری و گفتمان جمعی کمتر اتفاق میافتد. در این بین، نقش اتاق بازرگانی بسیار مهم است؛ زیرا میتواند این گفتمان را شکل دهد. هم تشکلها در این اتاق عضو هستند و در این گفتمان حضور دارند و هم درون اتاق کمیسیونها و هیئت نمایندگان. بنابراین در نهادهای مختلف اتاق و در ارکان مختلف آن، این گفتمان شکل میگیرد. اتاق در این گفتمانسازی کم و بیش موفق بوده است. اتاق بازرگانی در گفتمان درونی خود موفق بوده؛ اما بحث مهمتر این است که حاکمیت از طریق اتاق با بخش خصوصی گفتمان داشته باشد. متاسفانه در این مورد ضعف زیادی دیده میشود. دولت بدون حضور اتاق تصمیمات خود را میگیرد و حتی ابلاغ میکند. درحالی که میتواند این گفتمان را داشته باشد و تصمیماتش به مراتب صحیحتر، بهتر و موفقتر از امروز باشد. اما این کار را نمیکند. این گفتمان چیزی است که ما کم داریم و باید ایجاد شود.
طبیعتا وقتی بستر رشد و توسعه کشور فراهم نیست، بخش خصوصی ما هم ضعیف میشود. بخش خصوصی ما به لحاظ استعدادهای فردی فوقالعاده است، ولی به لحاظ استعدادهای سازمانی، همکاری و نقش خود در کل اقتصاد، ضعیف است. اما اینها مواردی است که میتواند درست شود. زیرا پایه آنها استعدادهای فنی است که در بخش خصوصی موجود است. ظرفیتهای انسانی، سواد، انگیزه و کار استعدادهای فنی است که در ایران فراوان وجود دارد. متخصصان ایرانی در بسیاری از کشورهای دنیا به خوبی فعالیت میکنند اما زمینه فعالیت آنها در ایران فراهم نیست.
بخش خصوصی استعداد و پتانسیل حضور فعالتر در اقتصاد را دارد و میتواند امروز در مراودات خارجی و زمینههایی که در بازار اروپا فراهم شده، فعالیت کند. سنگ بنای این پتانسیل استعداد منفرد مردم ما است. ما مردم بسیار مستعد و جوانان بسیار باهوش و متخصصی داریم. برای مثال در رشتههای مهندسی، مقام چهارم تعداد مهندسان در دنیا را دارا هستیم. یعنی جوانان و مردم کشور ما جایگاه ویژهای در دنیا دارند و این زمینه پتانسیل و استعداد بخش خصوصی را ایجاد میکند. اما این افراد باید در بنگاههای اقتصادی مدیریت و سازماندهی شوند. با این کار، این استعدادهای بالقوه، عملیاتی و بالفعل میشوند. امروزه بخش خصوصی توانمند به صورت منفرد و هشتاد میلیونی وجود دارد اما باید شرکتهای بخش خصوصی هم توانمند شوند. به این منظور نیاز است بستر توانمند شدن بخش خصوصی فراهم شود. به اعتقاد نگارنده امروزه این بستر فراهم نیست. زیرا اقتصاد ایران به دولتی شدن گرایش دارد. در حال حاضر بخش بزرگی از اقتصاد، دولتی است. در حالی که میتواند در اختیار بخش خصوصی باشد. این مانع از رشد پتانسیلها میشود. دولت در حوزه تصدیگری اقتصاد حضور بسیار پررنگی دارد. با این کار، هم بار خود را سنگین کرده و نمیتواند به وظیفه خود، یعنی مدیریت برسد و هم سهم بخش خصوصی را گرفته و با راندمان و بهرهوری پایین کار میکند. ما گرفتار این موضوع هستیم.
بنگاههای بخش خصوصی ایران، استعداد خود را در کشور و در دنیا نشان دادهاند. شرکتهای ایرانی در عرصه فنی و مهندسی بسیار موفق هستند. نزدیک به هفتصد ضمانتنامه برای فعالیت شرکتهای بخش خصوصی در کشورهای خارجی صادر کردیم. هیچیک از ضمانتنامههای ما در این مدت ضبط نشد. این شرکتها فعالیت خوب و باکیفیتی داشتند، مبارزه کردند و توانستند در کشورهای مقصد بمانند و فعالیت داشته باشند. شرکتهای ایرانی بسیار خوشنام هستند. کالاهای ایرانی نیز همینطور است و میتواند ظرفیتی بیشتر از وضع موجود را در صادرات نشان دهد. امروزه حدود 20 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی واقعی بخش خصوصی داریم. به تناسب کشورهایی مانند مالزی که با 30 میلیون جمعیت 260 میلیارد دلار صادرات دارد، این رقم میتواند 600 میلیون دلار باشد.
