افزایش قیمت فستفود و نوشیدنیهای شیرین دارد به سیاستی محبوب در دنیا تبدیل میشود
مصرفکننده باید از راههای غیرمستقیم به سمت استفاده از مواد غذایی سالمتر سوق داده شود و این شامل اقشار کمدرآمد هم میشود
آینده نگر/منبع: ووکس
غذا خوردن بیرون از خانه تفریح بزرگی محسوب میشود که کسی نمیخواهد خودش را از آن محروم کند. اما آنچه که از برخی از این غذاها نصیب ما میشود چیزی جز قند، چربی و کالری نیست. آمار در کشوری مثل امریکا نشان میدهد که ۷۵ درصد از افراد بالغ، بیش از نیمی از کالری مورد نیاز روز خود را از غذاهای ناسالم بیرون تامین میکنند. تاثیر دونات و مرغ سوخاری و نوشیدنیهای شیرین گازدار روی سلامت مردم آنقدر منفی بوده که برخی دولتهای جهان برای مقابله با آن به صورت ضربتی وارد عمل شدهاند و روی این نوع غذاها مالیات بستهاند. این روشی است که پیشتر در خصوص سیگار، الکل و برخی نوشیدنیهای گازدار نیز دنبال شده و جواب هم داده است.
تحقیقاتی که در خصوص بهبود وضعیت سلامت مردم در جوامع امروزی انجام شده، اکثرا به این نکته اشاره دارد که مصرفکننده باید از راههای غیرمستقیم به سمت استفاده از مواد غذایی سالمتر سوق داده شود. در این راستا، مالیاتبستن روی مواد غذایی غیرضروری- حتی آبنبات و چیپس- مورد توجه قرار گرفته است.
در امریکا تلاش زیادی در جریان است که مالیات در سطوح ایالتی و فدرال روی مواد غذایی ناسالم اعمال شود و این مالیات در هشت شهر در امریکا از سال ۲۰۱۳ روی برخی نوشیدنیهای گازدار شیرین اعمال شده است. در نقاط دیگر دنیا نیز برخی کشورهای اروپای شرقی و امریکای لاتین در دهههای اخیر روشهاي مشابه و موثری را دنبال کردهاند. از جمله آنها، مجارستان است که از سال ۲۰۱۱ مالیاتی 4 درصدی را روی مواد غذایی و نوشیدنی بستهبندی که حاوی مقادیر زیاد شکر و نمک باشند اعمال کرده است. همچنین مکزیک از سال ۲۰۱۳ مالیات 8 درصدی روی برخی محصولات غذایی غیرضروری شیرین و چرب بسته است. در این چارچوب، مواد غذایی که در هر ۱۰۰ گرم، بیش از ۲۷۵ کالری داشته باشند، مشمول مالیات خواهند شد. این کشورها قوانین مالیاتی روی غذاهای ناسالم را در شرایطی اعمال کردهاند که وضعیت سلامت مردم در آنها به وضوح بر اثر استفاده از این مواد به خطر افتاده. ظاهرا این روش دارد جواب هم میدهد.
تحقیقی که اخیرا در خصوص تاثیر سیاست مالیاتی مکزیک روی غذاهای ناسالم بیرون انجام شد، نشان میدهد که خرید مواد غذایی مذکور پس از اعمال مالیات به میزان 7 درصد کاهش یافت. همچنین سازمان بهداشت جهانی که تاثیر مالیات مشابه در مجارستان را بررسی کرده، به این نتیجه رسیده که مصرف مواد غذایی ناسالم در این کشور کاهش یافته و علت آن، نهتنها افزایش قیمت این غذاها بلکه راهافتادن کمپین آموزشی در این خصوص بوده است. اعمال این مالیات باعث کاهش ۷ تا ۱۶ درصدی مصرف غذا و نوشیدنی ناسالم در مجارستان شده است. روش مجارستان مورد تایید بسیاری از نهادهای بینالمللی هم بوده، چون مجارستان این مالیات را بر اساس ارزش کلی مواد غذایی در هر محصول اعمال کرده است، در حالی که مثلا مکزیک فقط با تمرکز روی کالری این کار را انجام داده است. وقتی یک معیار تغذیه ای – مثل وجود قند یا چربی ترانس- در محصول به عنوان عاملی در افزایش قیمت آن مطرح میشود، تولیدکنندگان آن کالا مجبور به تغییر روش خود خواهند شد تا محصول را آسانتر و با قیمت ارزانتر بفروشند.
در همین حال، مالیاتی که مجارستان روی مواد غذایی ناسالم اعمال کرد باعث شد ۲۱۹ میلیون دلار درآمد به دست بیاید که آن هم ظرف چهار سال در بخش سلامت در این کشور به کار گرفته شده است.
یک نکته درباره مالیاتها روی غذای ناسالم این است که اقشار کمدرآمدتر که مصرفکنندگان اصلی فستفودها بودند نیز به شدت از آن تاثیر گرفتهاند و مجبور به تغییر رویه شدهاند. البته هنوز برای انجام تحقیقات در خصوص تاثیر مستقیم چنین مالیاتهایی روی رژیم غذایی و سلامت افراد در جامعه زود است اما شواهد حاکی از موفقیت این رویکرد اجباری است.
در همین میان، این مالیاتها مخالفانی هم دارد که دخالت دولت در تغذیه مردم – حتی به قصد خیر- را رد میکند. اما تاکنون استدلال موافقان این بوده که دولت در نهایت مجبور به پرداخت هزینه درمان برای مردمی خواهد بود که غذاهای ناسالم را در رژیم غذایی خود میگنجانند، به بیماریهای ناشی از آن مبتلا میشوند، بهرهوریشان در عرصه کار پایین میآید، و به باری روی دوش نظام خدمات بهداشتی کشور تبدیل میشوند.
واقعیت این است که صنعت مواد غذایی و نوشیدنی در برخی کشورها چنان قدرتمند است که احتمال اعمال مالیات سنگین روی غذاهای ناسالم آنها فعلا چندان نزدیک به نظر نمیرسد. اما به هر حال این روند آغاز شده و میتواند حداقل به هراس این صنعت و ایجاد تغییر در محصولات ناسالم در آینده منتهی شود.
