کسبوکارهای نوین نمادی از دموکراسی در بازار محسوب میشوند
مجموع فرآیندهای اتفاقافتاده در کسب و کارهای جدید و آنچه با سرعت در حال اتفاق افتادن است، این امیدواری را ایجاد کرده که نظام بهرهوری در کشور به عنوان عارضه مهم اقتصاد ایران به سمت درمان شدن حرکت کند.
كسب و كارهاي نوين در ايران مسير رو به پيشرفتي را دنبال ميكنند و موفقيتهاي بزرگي به دست آوردهاند. برخي از استارتآپهاي ايراني در حال حاضر به برندهاي بزرگ و بينالمللي تبديل شدهاند كه در خارج از ايران هم در مورد آنها صحبت ميشود. ميتوان گفت ديجيكالا بزرگترين برند در اين زمينه است كه در زمينه فروش آنلاين، در منطقه خاورميانه نیز برترین محسوب ميشود. اين شركت در برخي شاخصها حتي از آمازون نيز جلوتر است. وجود اين شركتها موجب شده تا سبك زندگي برخي تغيير كند. نگرانيای كه در زمينه اجناس تقلبي وجود داشت، با اين نوع كسب و كار از بين رفته است؛ نگراني از كلاهبرداري و استفاده از وسايل جانبي غيراصل در برخي كالاهاي ديجيتال، از بين رفته است. از طرف ديگر خرید بدون فوت وقت در ترافیک و زحمت رفت و آمد، در این دوره مزیت بزرگی به حساب میآید. فعالیت فروشگاههای آنلاین موجب شده است تا فروشگاههای سطح شهر، رقیبی جدی داشته باشند و بر همین اساس رفتار این فروشندگان نیز با مشتری تغییر کرده است. آنها برای حفظ مشتری و فروش کالا، سعی میکنند قیمتها را کاهش دهند و خدمات بهتری برای مشتری در نظر بگیرند.
شفافیت بازار به نفع مصرفکننده، در دسترس گذاشتن کالاهای مشابه برای مقایسه، کاهش ترافیک و شفافیت مالی برای دولت که میخواهد مالیات بگیرد، مهمترین دستاوردی است که مصرفکننده و دولت با فعالیت کسب و کارهای نوین به آن میرسند. با وجود اینکه تغییر سبک در کسب و کارها، برخی اعتراضها را از سوی صاحبان کسب و کارهای سنتی در پی داشته است، مصرفکننده و عرضهکننده واقعی به عنوان دو طرف معامله از این تغییرات راضی هستند. در این زمینه میتوان «اسنپ» را مثال زد. این شرکت، حمل و نقل درونشهری را متحول کرده است. با وجود اینکه آژانسداران از آن ناراضی هستند، عرضهکننده خدمات یعنی رانندهها و دریافتکننده آن یعنی مسافران، هردو از این شرکت راضی هستند. در این فرآیند فقط واسطهای که حذف شده راضی نیست. شفافیت در عملکرد و هزینهها، در این حوزه نیز خود را نشان میدهد. راننده و مسافر، نرخ کرایه را در اپلیکیشن مشاهده میکنند و اختلافی باقی نمیماند. حذف واسطهها و کوتاه کردن فاصله ارائهدهنده خدمات با مشتری یکی از ویژگیهای کسب و کارهای اینترنتی است. بسیاری از پارادایمها در جهان در حال تغییر است و تغییرات با سرعت در حال انجام است. حذف واسطهها و حذف هزینههای زائد، یکی از مهمترین هدفها در کسب و کارهای نوین است. نسل جدیدی از این کسب و کارها در دنیا ظهور کرده که چند گام پیشتر است. مسئله «اقتصاد اشتراکی» در حال جا افتادن است. اشتراک اتومبیل در شهر رم ایتالیا به عنوان نوع جدید کسب و کار فعال شده است.
یکی دیگر از مهمترین کسب و کارهای اینترنتی در ایران گروه «کافه بازار» است که برای استفادهکنندگان از گوشیهای هوشمند و اندرویدی بسیار مفید است. فضایی را برای عرضه اپلیکیشنها ایجاد کرده و به جای اینکه این اتفاق از سوی شرکتهای خارجی بیفتد، یک شرکت ایرانی بستر عرضه اپلیکیشن را فراهم کرده است. در حوزه مالکیت معنوی میتوان از «بیپ تیونز» یاد کرد که فضای عرضه موسیقی را ایجاد کرده تا حقوق معنوی عرضهکننده حفظ شود. کسانی که میخواهند به طور قانونی و با حفظ حقوق معنوی مالک اثر، موسیقی را دانلود کنند، از این مسیر وارد میشوند. ثابت شده که یکی از دلایل عدم رعایت حقوق معنوی در ایران عدم عرضه مناسب این محصولات است که کسب و کارهای جدید میتوانند وارد میدان شوند و مسیر مناسب را در اختیار هردو سوی معامله یعنی عرضهکننده اثر و دریافتکننده آن ایجاد کنند.
مجموع فرآیندها در این کسب و کارها به دلیل تغییر پارادایمها و نیازها در حال شکلگیری است که پدیده مثبتی به حساب میآید. باید پذیرفت که کسب و کارهای جدید میآیند و فرصتهای تازهای را ایجاد میکنند و ممکن است برخی کسب و کارها را تحتالشعاع قرار دهند. به عنوان مثال شرکت «کداک» اولین شرکتی در دنیا بود که سنسور دوربین دیجیتال را طراحی کرد اما هیئت مدیره کداک آن را تهدیدی برای بازار فیلم این شرکت دانست و بایگانیاش کرد. اینطور مبارزه با تغییرات تکنولوژی بیهوده است. نهایتا شرکتی دیگر آمد و دوربین دیجیتال را طراحی کرد و کداک هم از بین رفت.
اگر این شرکتها و کسب و کارها بتوانند فرصتی جدید برای کسب درآمد کشور به حساب بیایند، که چنین است، باید از آن استقبال کرد. بهرهوری حلقه گمشده اقتصاد ایران است در حالی که بهرهوری دستاورد بزرگ این نوع کسب و کار است. اگر به دنبال افزایش بهرهوری در اقتصاد ایران هستیم، باید از این فعالیتها استقبال کنیم. عدم بهرهوری در تولید یا چرخه توزیع موجب شده تا در برخی کالاها با قیمتهایی بالاتر از کشورهای اروپایی مواجه باشیم. قیمت بالای ملک تجاری یکی از چالشهای بازار ایران است که هزینه تمامشده را در چرخه توزیع افزایش داده که اثر مستقیم در زندگی مردم دارد. ایجاد ویترینهای آنلاین و فروش اینترنتی کالا چه به صورت شرکتی از طریق کسب و کارهای بزرگ چه از طریق فروشهای خانگی و کوچک که به طور خودجوش از طریق پیامرسانها انجام میشود، قیمتهای تمامشده را کاهش میدهد و بسیار ارزشمند است. از سوی دیگر ورود کمهزینه و بدون واسطه به بازار که به افزایش رقابت کمک میکند، عملا فرآیند دموکراتیزه کردن کسب و کار به حساب میآید. با این تغییرات، مقاومت در برابر کسب و کارهای جدید امکانپذیر نیست. تغییر پارادایمها با سرعت در حال اتفاق افتادن است و اگر بستر فعالیت برای جوانان در این زمینه فراهم نشود، کشور را از فرصت بزرگی محروم ساختهایم.
یکی از وجوه دیگر کسب و کارهای جدید، تاثیر بالای آنها در مقابله با پدیده فرار مغزها است. جوانهایی که فضا را برای بروز خلاقیتهای خود مساعد نمیدیدند، حالا جذب شرکتهای نوین شدهاند. این شرکتها فضای مناسبی برای جوانهای بهروز ایجاد کرده است. خلق شدن شرکتهایی با کلاس جهانی که در دنیا جایگاه پیدا کرده است، این باور را به جوانان میدهد که لازم نیست برای کار در یک فضای مساعد، به خارج از کشور بروند. افراد نخبه زیادی وجود دارند که جذب شرکتهای نوین شدهاند و از مهاجرت صرفنظر کردهاند.
زیرساختهایی که از سوی شرکتهای نوین ایجاد شده، میتواند فرصتی برای شرکتهای جدید فراهم کند تا در آینده از این زیرساختها برای ارائه سرویس جدید استفاده کنند. مجموع فرآیندهای اتفاقافتاده در کسب و کارهای جدید و آنچه با سرعت در حال اتفاق افتادن است، این امیدواری را ایجاد کرده که نظام بهرهوری در کشور به عنوان عارضه مهم اقتصاد ایران به سمت درمان شدن حرکت کند.
