نگاهی به تجربه رقابت استارت آپ ها در آمریکا
رقابت بین استارت آپ های حملونقل تنها به ایران محدود نمیشود بلکه در بسیاری از کشورها ازجمله آمریکا هم این موضوع دیده میشود و اتفاقاً راهکارهای آنها برای ایجاد فضای سالم میتواند در کشور ما نیز مورداستفاده قرار گیرد.
رقابت و رودررویی استارت آپ ها در ایران به اوج رسیده است؛ روز گذشته سه شرکت تپسی، الوپیک و ماکسیم در نامهای مشترک به وزیر ارتباطات، وزیر صنعت و معاون علمی و فناوری رئیسجمهور خواستار مقابله با انحصارگرایی شدهاند که کاربران را مجبور به حذف اپلیکیشن آنها میکند. مدیران عامل سه شرکت «تپسی»، «الوپیک» و «ماکسیم» در نامهای گلایهآمیز خطاب به مسئولان عنوان کردند که شرکت اسنپ مدتی است باهدف ایجاد انحصار و خارج کردن رقبا از دور، نصب نرمافزارهای رقیب را در تلفن همراه کاربران راننده خود بررسی میکند و در صورت شناسایی نرمافزار رقیب بر بستر تلفن همراه آنها، کاربر را برای ادامه استفاده از خدمات اسنپ، ملزم به حذف نرمافزارهای رقیب میکند.
در این نامه اعتراضی آمده: «با توجه به اینکه رانندگان هیچگونه رابطه استخدامی با این شرکتها نداشته و تنها کاربر این نرمافزارها هستند، بنابراین تحمیل چنین محدودیتی بر کاربران راننده، توجیهی ندارد؛ نکته جالبتوجه آن است که اسنپ در قرارداد خود با رانندگان بر عدم وجود هرگونه رابطه کاری و استخدامی فیمابین تأکید و رانندگان را تنها کاربر نرمافزار معرفی کرده است و بر همین اساس در مراجع بیمه و مالیات، همواره از همین موضع سخن میگوید.»
اما این اولین بار نیست که مسئولان شرکت تپسی از اسنپ شکایت میکنند آذرماه 1396 ( یک سال پیش) هم شکایت دیگری درزمینهٔ ایجاد رقابت ناسالم از سوی تپسی علیه اسنپ مطرح شد که درنهایت اسنپ پیروز آن بود. ماجرای شکایت پیشین تپسی همچون نامه روز گذشته به موضوع ایجاد انحصار و اجبار رانندهها به حذف اپلیکیشن شرکتهای رقیب از سوی اسنپ بازمیگشت. مسئولان شرکت تپسی در این زمینه به شورای رقابت شکایت بردند ولی این شورا با استدلال اینکه اقدام اسنپ ایجاد رقابت ناسالم نیست و مسئولان اسنپ برای جذب و آموزش رانندگانشان هزینه کردهاند، شکایت را رد کرد. شکایتی که بار دیگر شرکت تپسی و این بار به همراه دو استارت آپ دیگر آن را مطرح کرده است و از مسئولان خواسته تا فکری برای آن کنند.
تجربه رقابت استارت آپ ها در آمریکا
رقابت بین استارت آپ های حملونقل تنها به ایران محدود نمیشود بلکه در بسیاری از کشورها ازجمله آمریکا هم این موضوع دیده میشود و اتفاقاً راهکارهای آنها برای ایجاد فضای سالم میتواند در کشور ما نیز مورداستفاده قرار گیرد. بازار حملونقل و تاکسیهای آنلاین در آمریکا از سال 2010 با تأسیس شرکت اوبر بهعنوان اولین ارائهدهنده خدمات تاکسی آنلاین شکل گرفت و با توجه به مزیتهای آن خیلی زود گسترش یافت تا جایی که این شرکت هماکنون در 70 کشور فعالیت دارد اما جایگاه پرقدرت اوبر بهخصوص در آمریکا باعث نشده است که رقبایی جدی برای آن شکل نگیرد و بازار بهصورت انحصاری در اختیار این شرکت قرار گیرد بلکه از سال 2012 اولین رقیب بزرگ اوبر یعنی شرکت «Lyft» وارد میدان شد و خودروهایش به خیابانهای آمریکا راه یافتند. شرکت «Lyft» در سالهای گذشته توانسته 24 درصد بازار تاکسی اینترنتی را از دست اوبر خارج و در مناطق مختلف آمریکا نفوذ پیدا کند اما نکته مهم این است که زیرساختها و قانونگذاری بر مبنای رقابت، هرگز ورود سایر رقبا را با محدودیت روبهرو نکرده است. درس مهم بازار تاکسی آنلاین آمریکا این است که زیرساختها و قوانین حامی رقابت به نحوی طراحیشده که همواره فضای رقابت سالم را فراهم سازد. یکی از مصداقهای واقعی رقابت اصولی در بازار تاکسی آنلاین آمریکا، استفاده همزمان رانندهها از هر دو اپلیکیشن دو شرکت عمده در بازار است. بررسیها نشان میدهد که بیش از ۷۰ درصد رانندگان در آمریکا بهطور همزمان از اپلیکیشن دو شرکت رقیب برای پاسخ به تقاضای مصرفکنندگان استفاده میکنند. بهعلاوه، برای برطرف مشکل «تغییر یا shift» بین دو اپلیکیشن که هم زمانبر بوده و هم در کاهش شارژ باتری مؤثر است، در آمریکا نرمافزارهای دیگری طراحیشده که استفاده همزمان از خدمات هر دو اپلیکیشن در یک اپلیکیشن واحد را میسر کرده است.
